Tarihin malı olmuş kişiler hakkındaki yargılar genellikle birbirinden farklı olmuştur. Ancak bu araştırmanın konusu olan imparator Iulianus üzerine yazılanlar kadar birbiri ile çelişkili olanlar, tarihte pek seyrek görülür. Çok kısa bir süre Roma tahtında kalan Iulianus, ilginç ve çok yönlü kişiliği ile antik çağdan bu yana pek çok tarihçinin, bilim adamının ilgisini çekmiş, yazın alanında da Rus, Avrupalı ve Amerikalı yazarlar tarafından yazılmış çeşitli incelemelerin konusu ve tarihsel romanların kahramanı olmuştur. Yazın alanındaki eserler arasında özellikle Ibsen'in "İmparator ve Galile'liler" adlı dramı ile Gore Vidal'in romanı tarihsel belgeler araştırılarak yazılmış tarih değeri olan birer eserdir. Arap yazarlarından İbnü'n Nedim de Kitabü'l-fihrist adlı eserinde Iulianus'dan kısaca söz eder. Kendi çağdaşı tarihçilerin verdikleri bilgiler birbiri ile çok çelişkilidir; çoktanrıcı yazarlar ondan övgü ile söz ederlerken, kilise tarihçileri onu ağır biçimde suçlarlar. Rönesans'tan bu yana da Iulianus, bir yandan dahi olarak nitelendirilirken, öte yandan imparatorluk tahtında bir romantik, dünyaya yabancı bir hayalperest, entrikacı, ruh hastası gibi çeşitli eleştirilere uğramıştır. Özellikle 19 uncu yüzyıl tarihçilerinin çizdiği portreler arasında çok çelişki vardır. Çağdaşı ve en acımasız düşmanı olan Nazianzus'lu Gregorius'un Iulianus'a, Hristiyanlığa karşı tutumundan ötürü verdiği "Apostata" (dönme) takma adı tarihe yerleşmiş, çoğu kez günümüz tarihçileri tarafından da kullanılmıştır. Fakat bu sözcüğün içinde ahlakça bir kınama, küçümseme ve bir eleştiri söz konusu olduğu için kitabımızda bu adı kullanmamayı yeğledik. Hakkında yazılanlardan başka, otobiyografiye büyük önem verilen 4. yüzyılda yaşamış olan Iulianus, kendisi de bize eşine pek seyrek rastlanacak ölçüde çok belge bırakmıştır. Bunlar siyasal, dinsel ve felsefe içerikli söylevler, taşlamalar, çeşitli türde mektuplar ve çıkardığı yasalardır…

---