İstanbul Erkek Öğretmen Okulunun, Darülmualliminlerin Kuruluşunun 75 inci yıl dönümü vesilesiyle tertip ettiği kutlama törenine katılan eski hocaları arasında kır sakallı, sevimli yüzlü fakat üstün vakarının etrafına telkin ettiği hürmetle dikkati çeken bir zatın, İkinci Abdülhamid'in son Başkâtibi Ali Cevat Bey olduğunu öğrenmiştik. Genç muallim namzetlerinin arasında, uzun yıllar kendi irfan ocaklarına hizmet eden bu eski ve muhterem meslektaşa uzaktan fakat kalpten bağlananlardan biri de ben olmuştum. Seneler sonra bir gün kıymetli hocam Maarif Müsteşarı Rahmetli İhsan Sungu'dan, Merhum Ali Cevat Bey'in İkinci Meşrutiyet devrinin ilk günleri ile 31 Mart Vakasının iç yüzünü anlatan bir hatıratı olduğunu ve orijinalinin Hariciye Vekâletinde o vakit Kâtibi Umumi Muavini bulunan oğlu Sayın Cevat Açıkalın'da bulunduğunu öğrenmiş ve kendisinden bu değerli vesikanın bir gün neşrini sağlamanın tarihimize bir hizmet olacağı tavsiyesini almıştım. 1955 Eylülünde Roma'da toplanan Onuncu Tarih İlimleri Kongresinde bulunduğumuz sırada, yakın alakasını gördüğümüz çok münevver ve nazik Büyük Elçimize, bir vesile bularak Rahmetli İhsan Sungu'nun sözlerinden bahsettim; tarihin malı olan bu hatıratı artık ilmin istifadesine koymak zamanı geldiğini ve eğer muvafakat ederlerse Türk Tarih Kurumu tarafından neşrine delaleti bir vazife bileceğimi söyledim. Bay Cevat Açıkalın, Merhum babasının da arzusunun bu hatıratın neşri olduğunu, ancak kendisinin vefatından yirmi beş sene sonra bunun yapılmasını vasiyet ettiğini, bu müddet de geçmiş olduğuna göre eserin basılmasına hiç bir mani kalmadığını söyleyerek bana cesaret verici bir vaidde bulundu. Ben de Türk Tarih Kurumu Yeniçağ Kolunun ilk toplantısında bu eserin Kurumca neşri teklifini yaptım. Arkadaşlarım bunu ittifakla tasvip ve neşrine de beni memur ettiler. Rahmetli müellifin kızı Sayın Dr. Bayan Hatice Açıkalın ile oğlu Roma Büyük Elçimiz Bay Cevat Açıkalın da eser üzerindeki telif haklarını, rahmetli babalarının çok yakından bağlı olduğu Darüşşafaka ile Kızılay'a yarı yarıya olmak üzere hibe ettiklerini bildirerek hatıratın yazılı bulunduğu defteri Kurumumuza verdiler...

---