Ahmet Rasim, yazınımızın çok renkli ve değişik kişilerinden biridir. 1865 yılında doğan yazar, kimi sıkıntılı, kimi zevkli 67 yıllık bir ömür içerisine İstanbul halkının yaşamını tüm ayrıntılarıyla sığdırabilmeyi başarmıştır. 21 Eylül 1932'de Heybeliada'daki sakin yuvasında gözlerini yumduğu zaman, geride yalnız iki yüze yakın kitap bırakmıştı. Şiirleri, öyküleri, romanları, anıları, panoramaları, incelemeleri, monografileri, tarihsel yapıtları, besteleri ve okul kitaplarıyla halkımıza tüm yaşamını adayan bu dev insanı, bugünün kuşaklarına tanıtmak, gerçekten önemli bir görevdir. Biz, Abdülaziz döneminden bu yana halkımızın özel yaşantılarını, örflerini, adetlerini, geleneklerini, ekonomik olanaklarını, inançlarını, kavgalarını, sevgilerini, edebiyat dedikodularını, bütünüyle ve en ince ayrıntılarına dek onun, hiç bir şeyi görmezlikten gelmeyen, dikkatli kaleminden öğreniyoruz. Öte yandan aydınların içine düştüğü açmazları, çıkmazları da yine onun yapıtlarında buluyoruz. Geçen yüzyılın sonunda, yüzyılımızın başında toplumumuzdaki çelişkileri, rahmetli Ahmet Rasim kadar dikkatle gözleyebilmiş ve yansıtabilmiş bir yazarımızı daha anımsayabilmek çok güçtür. Ahmet Rasim, İki Hatırat Üç Şahsiyet adlı bu yapıtını ortaya korken, hem günündeki olayları izleyişindeki güçlü yeteneğinden, hem de bir tarihçi olarak önündeki belgeleri değerlendirirken dikkat ve duyarlığından yararlanmıştır. Tarihsel incelemelerinden biri olan İki Hatırat Üç Şahsiyet, onun Abdülhamit'in gerçek kişiliğini belirtmek amacıyla yazdığı bir kitabıdır. Burada iki hatırat, Kamil ve Sait Paşa'nın hatıraları, üç şahsiyet de, Abdülhamit, Kamil ve Sait Paşa'lardır. İstibdat döneminin bu iki büyük sadrazamının, her cümlesi büyük bir dikkatle yazılmış, iki tarihsel belge niteliğinde ki anılarıyla, yazarın o dönemde gördükleri, duydukları ve yaşadıkları, ince bir eleştiri süzgecinden geçirilerek kaleme alınmıştır. Bu yapıtın taşıdığı önemi okurların yargılarına bırakırım...

---