Bir ülke düşünün bugünkü Yunanistan, Bulgaristan, Makedonya, Macaristan, Romanya, Bosna Hersek Sırbistan, Arnavutluk, Ukrayna, Hırvatistan, Slovakya, Suriye, Irak, Ürdün, İsrail, Filistin, Kıbrıs, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Umman, Yemen, S Arabistan, Ermenistan, Azerbaycan, Gürcistan, Cezayir, Libya, Mısır, Tunus, Cibuti Eritre, Somali, Etiyopya'nın tamamına, Sudan'ın, İran'ın, Beyaz Rusya'nın bir kısmına hâkim olsun. Fas'ı, Polonya'yı himayesinde yaşatsın, tırmanabileceği bütün zirvelere tırmansın ve artık tırmanacak zirvesi kalmayınca dursun, Bugün dünyada Osmanlı'nın ulaştığı yaklaşık yirmi iki milyon kilometrekarelik büyüklüğe ulaşmış bir devlet bulunmuyor. Haberleşmenin bir menzilden bir menzile koşturan ulaklarla sağlandığı, en hızlı aracın safkan atlar olduğu bir devirde ulaşılan seviye bugün başımızı döndürüyor. İletişim araçlarının kıt olduğu zamanlarda üç kıtada, milyonlarca kilometrekarede hâkim bir güç olmanın sırrını keskin kılıçta, delinmez zırhta, bükülmez bilekte aramak büyük bir yanılgıdır. Bu sırrın anahtarını kalınan topraklara yapılan hizmetlerde, fethedilen yeri kendi idarecisine bırakan bir anlayışta, aynı anda camiyi, kiliseyi, sinagogu faal bırakan bir düşüncede aramak lazımdır. Osmanlı, gittiği yerde otuz kırk yıl kaldıktan sonra kendi dilini ana dil gibi yerleştiren sömürgeci zihniyetlere inat, kültürlere saygılı ve kültürünü yerleştirmek gibi kompleksleri bulunmayan bir devlettir. Devlet-i Aliyye, kılıçla fethedilen yerlerin ancak adaletle korunacağını bilir. Bunun en büyük delili bugün Osmanlı Devleti'nin terk ettiği coğrafyalarda akan kanın dünyanın hiçbir yerinde akmıyor olmasıdır. İki dünya savaşının da başladığı yer olan Balkanlarda daha dün Bosna Hersek'te Kosova'da büyük güçlerin iktidar mücadelesine sahne olan Orta Doğu'da, Lübnan'da, Filistin'de, Irak'ta akan kanın sebebini ararken Osmanlı tarihini de anlamak ve bilmek gerekiyor. Filistin başbakanı "Hiçbir Filistinli Abdülhamid'i unutamaz." derken İsrail başbakanı...

---