( 1. ciltten devam) Nitekim Hazreti Ali 661'de bir Harici tarafından öldürülüyor, oğlu Hasan Irak'ın Küfe şehrinde hilafetini ilan ediyor, sonra da kan dökülmemesi için hilafeti kendi isteği ile ve savaşmadan Muaviye'ye devrediyordu. Böylece hilafet Kureyş kabilesinin Haşimoğulları ailesinden, aynı kabilenin Ümeyyeoğulları ailesine geçiyor, Emeviler devri başlıyordu. . 750'de Emevi Devleti yıkılıp Abbasi Devleti kuruluyor, hilafet de Abbasoğullarının eline geçiyordu. 910'da İsmailiye mezhebinden Şamlı Sa'd Übeydullah, "Elmehdi" lakabıyla Fatımiler devletini kuruyor ve 920'de Mehdiye şehri hilafet merkezi oluyordu. 929'da hilafet Emevilerin Endülüs'teki koluna geçiyor, Endülüs Emevi Devletinin Hükümdarı III. Abdurrahman halifeliğini ilan ediyordu. 1013 yılında Endülüs Emevi Devletiyle birlikte hilafet sona eriyordu. 1171'de son Fatimi veziri ve kumandanı Selahaddin Eyyubi, Abbasi Devletinin hükümdarını halife olarak tanıyor, kendi adına kurduğu Eyyubi Devletinin hükümdarı oluyordu. Ancak dünya işlerini kendisi yönetiyor, din işlerini de Abbasiler Devletinin halifelerine bağlıyordu. 1258 yılında Cengiz Han'ın torunu Hülagü Han Bağdat'ı alıyor, Abbasi Halifesi Mutazım'ı öldürüyor, Abbasi Devleti ve Halifeliğini sona erdiyordu. Nihayet 1250 yılında kurulan Memlük Devletinin başı Baypars, Bağdat'tan kaçıp Mısır'a sığınan Abbasoğullarından Ahmed'i Mısır'daki Müslümanların yol göstericisi olması için Halife olarak kabul ediyordu. Böylece Memluk Devletinde hükümdarlık ve hilafet ayrı makamlar olarak varlığını yıllarca koruyordu. 1517'de Yavuz Sultan Selim (1. Selim) Mısır'ı ele geçirip hilafeti alıyor, böylece "asırlar" sonra tekrar hem hükümdarlık hem de hilafet aynı kişide toplanmış oluyordu.

---