TÜRKİYE TARİH VE COGRAFYASINA DAİR BİR KAÇ ESER Hemen hemen Tanzimat'a kadar, Osmanlı İmparatorluğu başka devletlere muvakkat elçiler yollayarak dünya hakkındaki bilgilerini de adeta bu elçilerin dönüşlerinde takdim ettikleri Sefaretname ismiyle adlanmış raporlarına borçlu kalmıştı. Çoğu hazine-i evrakın tozları altında uyuyan ve bir kısmı belki kaybolup gitmiş bulunan bu sefaretnamelerden kütlece malum olanlar, Ebüzziya Tevfik Beyin neşrettiği birkaç tanesidir. Daimi sefirliklerin ihdas edilişinden bugüne kadar da, bir kısmı yerinde yıllarca kalıp bir kısmı iskemlelerine oturur oturmaz geri alınmış olan bu elçiler artık bütün sefaretleri için bir şey yazmayarak - belki okunmuş, beğenilmiş ve belki de bazan okunulmadan bir köşeye atılmış - aylık, bazan günlük yazılar yollamışlardır; ve ihtimal ki, bir gün, 'bunlar da neşredilerek eski muvakkat sefirlerin sefaretnameleriyle daimi sıfatını taşıyan haleflerinin raporları arasında bilgi, lisan ve görüş bakımından mukayeseler yapılacaktır...

---