Anadolu 'da gelişen bilim ve kültür hayatı, Selçuklulardan başlayarak özellikle Osmanlı Devleti zamanında bazı büyük kültür merkezleri meydana getirdi. İstanbul, Bursa ve Edirne bunların en önemlileri olmakla birlikte, Konya, Diyarbakır, Bağdat, Şam, Kahire, Üsküp, Amasya ve Erzurum gibi şehirler de son devirlere kadar bilim ve kültür merkezi özelliklerini kaybetmediler. İşte Trabzon da sözünü ettiğimiz bu tip kültür merkezlerinden biridir. Trabzon, özellikle Yavuz Sultan Selim 'in buraya şehzade-vali olarak atanıp bir şehzade sancağı özelliği kazandıktan sonra kültürel açıdan birdenbire canlanmış ve şiir tarihimize çok sayıda şair kazandırmıştır. Figani (Ö. 1532), Fahri, Müderrisi (Ö. 1570), Sırrı (Ö. 1574), Arifi (Ö. 1593), Tabi, Haydar, Tıfli (Ö. 1660), Fevzi (Ö. 1745), Enveri (Ö. 1785), Yaver, Talib (Ö. 1813), Şakir (Ö. 1818) ve Rıza (Ö. 1845) yörenin yetiştirdiği ve Şair Tezkirelerinde yer alan isimlerdir. Şehir, şehzade sancağı olma özelliğini kaybettikten sonra, kazandığı iktisadi önem ile kültür şehri olma vasfını devam ettirmiştir. Çünkü İran, ithalat ve ihracatının yandan fazlasını Trabzon- Tebriz kervan yoluyla yapıyordu. Bu yüzden Yavuz Sultan Selim'le kurulan kültürel yapı, ekonomik istikrarla daha sonraki yıllarda da devam etmiştir. Şehir, Karadeniz bölgesinin en önemli kültürel merkezi olma vasfını yakın zamanlarda da elinde bulundurmuş ve bu dönemde de çok sayıda şairle kültür mozaiğimizi zenginleştirmeye devam etmiştir. İşte, size Divan'ı sunulan Hamamizade Mehmet İhsan da Trabzon 'un son devirde edebiyatımıza kazandırdığı değerlerden biridir. Biz, İhsan Bey'in çok sayıdaki eserinden, divan şiirinin eski harflerle basılan son örneği olan Divan'ını yayıma hazırladık.

---