Memleketimizde anayasaya dayanan demokratik rejim, II. Ab-diilhamit'in cülûsunda toplanan 1293 [1877] Meclis-i Mebusan'ı ile başlar. Fakat bu rejim çok sürmemiş, millet meclisi dağıtılmış ve otuz üç sene bir daha toplanmamıştır. Bugün hayatta olan yaşlı neslin gördüğü demokratik rejim de, 23 Temmuz inkılâbında başlamış, I. Dünya Harbi'nden sonra nihayet bulmuştur. Bundan sonra, Millî Kurtuluş Harbi ve Cumhuriyetin ilanı gelir. Atatürk devrinde, tek parti rejimi devam etmiştir. Yalnız, Fethi [Okyar] Bey'in Serbest Cumhuriyet Fırkası ile kısa bir süre içinde, çift parti tecrübesi yapıldı. Nihayet, İsmet İnönü, İkinci Dünya Harbi'nden sonra, çok partili demokrasi devrini açtı ve Cumhuriyet Halk Partisi'nin yanında, 1945 senesinde Demokrat Parti kuruldu.
Meşrutiyet, Cumhuriyet ve imparatorluk devirlerine ait bazı hatıralarımı ve tetkiklerimi, Gördüklerim, Duyduklarım, Duygularım adı altmda topladım. Bunların bir cilt içinde neşri, memleketimizde mülî kurtuluş tarihi ve demokrasi hayatının gelişmesi bakımından, genç nesülere faydalı bir fikir verecektir.
Hatıralarımın yazılışı, hadiselerin tarih sırasına göre değildir. Şahsî görüşlerimi gösteren hatıralarımı, hususî tetkiklerime tercihan daha öne almak suretiyle yazdım.

---