Genç Türkiye Cumhuriyeti'nde, kadın özgürlüğü konusunda, Mustafa Kemal ve Latife Hanım evliliğinin temel bir işlevi bulunmaktadır. 1923 yılında Latife Hanım'ın adı üzerinden Türk kadınının siyasi hakları tartışılmaya başlanmış, 1925 yılı ortalarına gelindiğinde Türk kadını hem sosyal hem iş özgürlüğüne kavuşmuş, topluma karışmış, Batılılaşma yolunda epeyi yol alınmıştı. Böylece bu evlilik, kuruluşundaki temel işlevini yerine getirmiş, kadın haklarını tanıtma yolunda başarılı olmuştu. Latife Hanım'ın da, Mustafa Kemal gibi yüksek idealleri ve Türk kadını için yapmak istedikleri, fikirleri, bir bilgi ve irade gücü vardı. Mustafa Kemal için, "Kendi kafama denk bir insan bulup onu kaybetmenin acısından büyük bir ıstırap duyuyorum," demesinin nedeni de budur. O, bu sözü ile kadınlar arasında kendi yerini ve konumunu da ortaya koymuştur. Ne yazık ki, devrimlerin yapılmasında ve kökleşmesinde önemli bir yeri bulunan, ileri bir görüş gücüne sahip olan Latife Hanım'ın bilgi ve irade gücünden Türk kadınlığı yoksun kalmıştır. 1925 yılının Temmuz ayında bir akşam, Çankaya Köşkü'nde, Mustafa Kemal ve Latife Hanım evliliğinin sonunu getiren, birçok kişinin de tanık olduğu büyük bir kavga yaşanmıştı. Bu gecenin sonrasında Latife Hanım, Ankara'dan ayrılıp İzmir'e, baba evine gitmiş, ancak, sakinleşip, yeniden düşününce, Ankara'ya dönme girişiminde bulunmuş ise de, Mustafa Kemal, "Siz benden üç kere ayrılma talebinde bulundunuz zaten. Ben bu talebinizi yerine getiriyorum... " demiş... Mustafa Kemal, hep bir aile hayatı özlemi içinde yaşadı. Türk devrimini, Çankaya Köşkü'nü, Latife Hanım değerinde bir hayat arkadaşı kadından yoksun olarak yürütumekle karşı karşıya kaldı. Latife Hanım'ın Çankaya'dan ayrılışı, Mustafa Kemal için de, Türk devrimi için büyük bir kayıp olmuştu...

---