Bir özdeyiş, "Balıklar nasıl suyun içinde yüzüyorlarsa [var oluyorlarsa] insanlar da aslında tarihin içinde yüzerler [var olurlar]" der. Hem bireysel hem de toplumsal anlamda doğrudur balık-deniz, insan-tarih benzetimi... Bu postmodern zamanlarda, hayatı birbiriyle ilişkisiz hücreler ve zamanı da akışkanlıktan ziyade bir sanılar veya sonsuza uzanan kırılmalar bütünü olarak tasarlayanlar olsa da, eğer parçalanmış ya da kolaj bir hayatın içinden bakmıyorsak, tarih, varoluşumuzu anlamlandırırken kullandığımız başlıca kerteriz noktalarından birisidir. Daha kesin bir ifadeyle söylersek; bugünle geçmişimize, geçmişimizle bugünümüze bakarız biz. Aslında sadece bireylerin değil, toplumların da bir "doğa"ları değil bir "tarihleri" var. Her ulus, devleti ve toprağından başka bir de tarih ülkesi içinde mevcudiyetini kuruyor, kurmak istiyor. Coğrafya nasıl ulusların, toplumların ve bireylerin var olabilmeleri için gerekli fiziki mekân ise, tarih de düşsel/söylemsel bir mekân aslında. Peki biz, nasıl bir tarih ülkesi içinde var oluyoruz bu mazisi kanamalı coğrafyada? Tarih/tarihler inşa edilirken -her inşa faaliyetinde olduğu gibi- hafriyat çalışmaları sonucunda kenara atılanlar var. Türkiye'de tarih/tarihçilik geleneği, gündelik hayat, sıradan insanların yaşamları, farklı bölge-yerleşim yerlerinin zaman içindeki devinimleri gibi sosyal tarih, yerel tarih veya aile tarihinin kapsamına giren alanları, küçük yerleşim yerlerinin, küçük ayrıntıların ve eşyaların geçmiş öykülerini hafriyat çalışmalarının sonunda "tarihin molozları" olarak dışarda bırakıyor. Türkiye'de yazılı tarih büyük ölçüde "seyrettiğimiz bir film". Tarih ülkemizde, kendimizin ya da vaktiyle bizim gibi hayatlar yaşayan fanilerin de aktörleri olduğu oyunlar yok ne yazık ki. Tarihin isimsiz aktörleri kılıç şakırtıları ve nal sesleri arasında belli belirsiz bir siluet olarak görünüveriyorlar yalnızca. Geçmişin büyük kısmı, "sürekli akan sıkıcı bir sel gibi" akıp gitmeye, unutulmaya bırakılırken, birkaç pırıltılı anıt veya görüntü gözümüzü kamaştırıyor; önderler, kurulup yıkılan devletler ya da görkemli cenk sahneleri ile resmedilen savaşlar gibi...

---