Galata Bankerleri veya Galata Sarrafları diye anılan kişiler ve bunların 19. asrın ikinci yarısından sonra kurdukları bankerlik işletmeleri, Osmanlı mali tarihi yanında, özellikle, Türk- İslam tebaanın her katının ekonomik hayatını, hatta günlük yaşam koşullarını etkilemede büyük rol oynamışlardı. Bu bankerlerin tarihimizde oynadıkları önemli role rağmen bugün bunlar hakkında sentezleştirilmiş bilgiye sahip değiliz. Osmanlı tarihçilerinden Cevdet Paşa ve Lütfi Efendi yaşadıkları zamanın tarihini kaleme alırken, zorunlu gördükleri hallerde ancak bunların bir kaçının adını vermekle birlikte, işlemleri ve çevrelerine etkilerini her nedense konu etmemişlerdir. Nitekim Cevdet Paşa aşağıda göreceğimiz gibi, "Maruzat"ında 19. asrın ikinci yarısından itibaren dış istikrazlar ve tüketim toplumuna geçişi veciz bir şekilde kaleme alırken, Galata Bankerlerinin saray, vükela, esnaf ve halk ile olan ilişkilerini olağan bir olay olarak yazıp geçmektedir. Buna karşılık Osmanlı İmparatorluğu'nun mali ve iktisadi tarihini yazan Batılı yazar ve araştırmacılar her konuda kendi açılarından bir sentez oluşturmak amacında oldukları için, konuyu bugünkü anlayış ve değerlendirmeler açısından pek az ilginç kılmaktan öteye gidememişlerdir. Son yıllarda ise Türkiye'nin dış borçlarının yeniden bir iç mesele olmaktan çıkıp, bir dünya finans konusu olması, bazı Batılı ve Türk araştırmacılarını konuya bu yönden eğilmeye sevketmiştir. Diğer taraftan Necibe Sevgen'in, Belgelerle Türk Tarihi Dergisi'nde "Nasıl Sömürüldük -Sarraflar" başlığını taşıyan ve tamamen belgelere dayanan bir yazı dizisi yayınlanmıştır. Bu ilginç araştırma ne yazık ki tamamlanamamış ve ancak 18. asrın ortalarına kadar konuya ışık tutabilmiştir. Oysa Galata Bankerlerinin Türk ekonomisindeki asıl önemli rolü Batı'daki sanayi devrimi ile ağırlık kazanmakta ve Osmanlı İmparatorluğu'nun Batı için devamlı pazar haline getirilmesinde bu bankerlerin rolü konuya bütün açıklığını getirmektedir...

---