Gagauzlar Ortodoks Hristiyanlığa bağlı küçük bir Türk topluluğu olup, günümüzde Moldova Cumhuriyeti'nin Bucak bölgesi başta olmak üzere Ukrayna'nın Odessa ve Zaporoje; Kazakistan'ın Turgay bölgeleri ile Kırgızistan'ın başkenti Bişkek ve Özbekistan'ın başkenti Taşkent civarında yaşamaktadırlar. Ayrıca Bulgaristan, Romanya, Yugoslavya, Rusya, Beyaz Rusya, Gürcistan, Türkmenistan, Litvanya, Estonya, Azerbaycan, Yunanistan ve Brezilya'da da Gagauzlar bulunmaktadır. 1959 nüfus sayımına göre eski Sovyetler Birliği sınırları içerisinde yaşayan Gagauzların toplam sayısı 124 bin; 1989 istatistiklerine göre ise 197.164'tür. Bulgaristan nüfus istatistikleri Gagauzlar hakkında bilgi vermedikleri için bu ülkede yaşayan Gagauzların sayısını kesin olarak tespit etmek mümkün değildir. Romanya, Yugoslavya, Yunanistan ve diğer ülkelerde ise az sayıda Gagauz yaşamaktadır. Gagauzların menşei hakkında birçok görüş mevcuttur. Bazı araştırmacılar onların menşelerini Oğuzlara, bazıları Karakalpaklara, bazıları Kıpçaklara, bazıları da XIII. yüzyılda Bizans İmparatorluğu'na sığınmış olan II. İzzeddin Keykavus'u takip ederek Dobruca'ya yerleşen Anadolu Selçuklu Türklerine bağlamaktadırlar. Peter Mutafciyev başta olmak üzere bir kısım Bulgar tarihçiler ise Gagauzların "Türkleşmiş Bulgar" oldukları kanaatindedirler. Menşeleri hakkında olduğu gibi "Gagauz" kelimesinin etimolojisi hakkında da değişik görüşler vardır. Bu adın "Kara + Oğuz", "Gök + Oğuz", "Gaga + Oğuz", "Hak + Oğuz", "Kanga + guz" kelime grupları veya "Keykavus" adından meydana geldiği ileri sürülmektedir. Bize göre ise bu isim "Gök + Oğuz" kelimelerinden meydana gelmiş ve "Gagauz" şeklini almıştır. Günümüzde Gagauzlar da bizim fikrimize katılmakta ve kelimeyi bazı Gagauz yazar ve araştırmacılar "Gagauz" biçiminde yazmaktadırlar... Gagauzlar 14. yüzyıl başlarında Balkanlarda Balık Bey lideri iğinde bir devlet kurmuş ve bugünkü Bulgaristan sınırları içinde bulunan Balçık (Kavuna) şehrini de başkent yapmışlardır.

---