1966 Kasımında, Türk Sinematek Derneği'nin, ilk yerli filmin çevrilişinin elli ikinci ve ilk öykülü filmin çevrilişin kırk birinci yıldönümleri dolayısıyla İstanbul ve Ankara'da üyelerine sunduğu bazı filmler, uzun bir unutuluş döneminden sonra, ilk sinema adamı Fuat Uzkınay'ın üzerine dikkatlerin yeniden çevrilmesini sağlamıştı. Gerçekten de, sinemamızın doğuş yıllarında büyük emeği geçen Uzkınay o tarihten on yıl öncesine kadar hayatta olduğu halde, bir yandan sinemamızın tarihine karşı gösterilen ilgisizlik, bir yandan genellikle sinema konularına karşı duyulan kayıtsızlık, nihayet bir yandan da kendisinin bütün ömrü boyunca gösterdiği büyük alçakgönüllülükten dolayı, yakın zamanlara kadar hep gölgede kalınıştı. Uzkınay'ın sinemamızdaki yeri önce Sayın Rakım Çalapala'nın sinemamızla ilgili kitapçığında, sonra Sayın Nurullah Tilgen'in iki dergide yayımlanan yazı dizisinde ancak birkaç satırla belirtilmişti. Sayın Tilgen, bu yazı dizisini hazırlarken o vakit hayatta bulunan Uzkınay'la görüşmüş olmasına rağmen konuya Sayın Çalapala'nınkinden pek fazla ışık getirmiyordu. Bu bakımdan, Uzkınay üzerine en geniş bilgi, birçok eksiğe rağmen yine de bizim Türk Sineması Tarihi'ndeki çeşitli bölümlerde verilmişti. Türk Sineması Tarihi'nin hazırlanışı sırasında Uzkınay'ın filmlerinin izi bulunmuş olmakla birlikte, bunlar yararlanılabilecek durumda değildi; K. K. Foto-Filim Merkezi'nde kurgusu yapılmamış negatif kopyalar olarak bulunuyorlardı. Bundan dolayı bu filmlerle ilgili yargılar da, zamanında yayımlanmış filim eleştirmelerine dayanmaktaydı. 1966 yılındaki anma programını düzenlerken bu filmlerin pozitif kopyalarının çıkarılması, daha önemlisi, günlük, çekim kılığında, bulunan parçaların kurgulanması işi, Uzkınay'ın filmlerini daha yakından incelemek olanağını sağlamıştı. Böylelikle, şimdilik yine "geçici bir toplam" niteliği taşımakla birlikte, ilk sinemacımız üzerine bir kez daha eğilmek zamanı gelmiştir.

---