Fransız Maliye Teşkilâtının bugünkü veçhesini tayin edebilmek için, evvelâ, bu memlekette Maliye Vekiline tahmil edilen vazifelere ve bu vazifelerin zaman içerisinde geçirmiş olduğu seyre umumî bir nazar atfedilmesi zarureti vardır.
Bu bölümde yer alan satırlar bu zaruretin ifadesidir.
Her Devlet bir takım masraflar yapmak, bu masrafları da bir takım gelirlerle karşılamak zaruretindedir. Bu muameleler, âmme mâliyesi denen bir âmme hizmetinin mevcudiyetini icabettirir.
Fransa’da, maliye idaresi başlangıçta, doğrudan doğruya kral tarafından idare edilirdi. Bu işde krala, haddi zatında kendisinin hususî bir kâhyasından başka bir kimse olmayan (Hazinedar) yardım ederdi.
Bir taraftan varidatın kral emlâkinin gelirine inhisar etmesi sebebiyle gayet basit bir mahiyet taşıması, diğer taraftan masrafların bugüne nis-betle çok dûn rakamlar seviyesinde kalışları gibi vakıalar esasen geniş bir teşkilâtı icabettirmiyordu.
Fakat, merkezî idarenin, kraliyet idaresinin nüfusu arttıkça ve merkezî idare tarafından görülen âmme hizmetleri genişledikçe masrafların ehemmiyeti, dolayısiyle bu masrafları karşılayacak gelirleri bulabilmekteki müşkilât arttı. Bunun neticesinde Devlet Mâliyesinin idaresi, başında bir veya birden fazla kraliyet memuru bulunan ve gittikçe daha mûdil bir teşekkül halinde taazzuv eden bir teşkilâtın meydana gelmesini icap ettirdi. Bunun neticesi olarak I. François ile beraber hakikî bir Maliye Nezareti de teşekkül etmeğe başlamıştır. Biri kral emlâkinin geliri ile vergileri tahsille mükellef (Receveur de L’Epargne) denen, diğeri bunun muamelelerini murakabe ile vazifeli olan ve (Contröleur General) ismini taşıyan iki memuriyet ihdas edilmiştir. Bu iki memuriyet bugünkü Fransız Maliye Vekillerinin menşeini teşkil etmektedir.

---