HOCA KORKUSU Ben, bu korkuyu, yarım yüzyıl önce, yurdu yarı kaplamış bir durumda buldum, gördümdü. Çocuk, hem kendi gittiği okulun hocasından, hem de başka okulun hocası olduğunu bildiği kimseden korkardı. Bana öyle geliyor ki, her okulun kalfasından, başhafızından, haşarı toramanlarına varıncaya dek hepsi, hocanın karşısında mum direk durur; sesinden, önündeki ders rahlesine sık sık vurduğu değneğinin çatpatından tir tir titrerdi. Bugünkü okurlarıma bu korkuyu, ben nasıl anlatayım? O zamanlarda bir çocuk için korkunun pek çok türü vardı. Çünkü çocuk laf anlamaya, laf söylemeye korkuyla başlardı. Henüz yürümemiş, kucakta gezdirilir çağında bile "Cız!" diye, "Tu! Kaka!" diye bağırarak daha bir şeye aklı ermeyen zavallı bebeği korkuturlardı. Günler geçtikçe, bu cız'lar, kaka'lar, ö'ler, ninnilerdeki : "Dağda gezer dağcı baba - Bir elinde kalın sopa - Himmet edin uyusun - Zindandaki Cafer baba." gibi tekerlemeler yetmez; "Haydi git hav hav, benim oğlum uyuyacak!", "Ay havhavlar geliyor!.. Kapa kızım gözünü" sözleri başlar; "Mav!" gibi kaba kedi öykünmeleri, "Güm güml!" kapı, duvar vurmaları, sert bağırışlı satıcı, dilenci sesleri, "Pat olursun!", "Uf olursun!" diye korkutmalar ortaya çıkar; sonra "umacı" gelir giderdi. İşte, bu umacı sözü, eski çocuklar için büyük bir gözdağıydı. Çocuk, bir kez bundan korktu mu, artık korkar; "iyi saatte olsunlar"dan cinden, periden, devden, cadıdan, hortlaktan, evliyadan, hepsinden korkardı. Gelgelelim, hoca korkusu bu türlü korkulardan değildi. Bu, bambaşka bir korkuydu, kendisini sapına dek saydırtan bir korku... Ben, daha okula başlamadan önce karşımızdaki evde oturan "Hoca Efendi"yi kafes arkasından gözetlerdim. Her sabah aynı saatte, ilk acı kırmızılığı solmuş, aşı boyalı, iri halkalı kapısının, bir kanadı açılır; toprak, basık avlunun iç loşluğu arasında beyaz, dardağani sarığı belirir; uçlan Hacıvad'ınki gibi yukarıya kıvrık, akça sakalı da görünürdü...

---