Türk büyükleri arasında mümtaz bir yere sahip ve dünyanın iyi tanıdığı şahsiyetlerden biri olan Evliya Çelebi, seyyahların başında gelir. Yarım asır boyunca gezip dolaştığı yerleri titiz bir şekilde anlattığı ve adeta oya gibi işlediği on ciltlik Seyahatname'si dünyanın saygın eserleri arasında yerini almıştır. Çok değişik dillere çevrilen bu Seyahatname'nin, günümüz Türkçesinde yapılmış tam bir yayımı yoktur. Osmanlı döneminde sansür kurulları tarafından sakıncalı görülüp çıkarılarak eski harflerle yayımlanmış, daha sonra yayıncılar tarafından lüzumsuz görülerek eserden çıkarılmış bölümleri bulunan yayınlar, Seyahatname'yi tam olarak yansıtmamaktadır. Hakkında fazlaca yazı yazılan ve çok geniş bir bibliyografyaya sahip olan Evliya Çelebi için enstitüler kurulmuş, ulusal ve uluslararası sempozyumlar düzenlenmiştir. Pek çoğu yabancı araştırmacılar tarafından hazırlanan birçok yayın, kültür tarihi içinde yerini almıştır. Ülkemizde oluşturulan yanlış kanaat ve eksik bilgi sonucu Seyahatname hak ettiği ciddiyette ilgi görmemiştir. Yabancı araştırma ve yayınlar çoğaldıkça ülkemizde de ilgi artmaya başlamıştır. Ahmet Hamdi Tanpınar "Ben Evliya Çelebi'yi tenkit etmek için değil, ona inanmak için okurum ve bu yüzden de daima karlı çıkarım" [Beş Şehir, İstanbul, 1989. s. 16] demektedir. Son zamanlarda yapılan ilmi araştırmalar Tanpınar'ı haklı çıkarmıştır. 1896 yılında resmi bir komisyon tarafından Arap harfleri ile yayımlanan Seyahatname'nin birinci cildi, Topkapı Sarayı Kütüphanesi'nde, Bağdat Köşkü 304 numarada kayıtlı yazma kullanılarak Orhan Şaik Gökyay tarafından Latin harflerine aktarılmış ve bu çalışma 1996'da yayımlanmıştır. Aradan geçen zaman ve diğer ciltlerin de yayımlanması üzerine halkın ilgisi giderek artmıştır. Bu istek ve ısrar karşısında Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nin günümüz Türkçesine aktarılması işlemine başlanmıştır. XVII. yüzyılın tarihi dilinin günümüze aktarılması, anlamın bozulmadan, dildeki akıcılığın kaybolmadan, Evliya Çelebi'nin havasının yitirilmeden verilebilmesi takdir edileceği üzere zor bir iştir. Bu aktarma işlemine başlamadan önce birçok kuralın ortaya konması gerekiyordu...

---