Uzun bir süre imkansız bir diyalogtu. “Bunun ilk işaretlerini bile tasarlamak mümkün değildi”, diyor Michel Marian. “Kavga çıkması garantiydi, o nedenle susmayı tercih ediyorduk”, diyor Ahmet İnsel.

Bu kitabın hikâyesi, Hrant Dink’in katledilmesinden üç ay sonra, Nisan 2007’de başladı. O tarihte, İstanbul’da, Ermeni ve Türk aydınlarının katıldığı bir toplantıyı izliyordum.
Michel Marian konuşmaya başlarken, düşünceliydi. Bir o kadar da kararlı gözüküyordu. Atalarının memleketine, Türkiye’ye gelmesini anlamlı kılan kelimeleri söylemekte kararlıydı. Konuşmasına, “Ailem Erzurumlu’dur. Soykırım nedeniyle orayı terk etmek zorunda kalmış” diyerek başladı. Salonda gözle görülür bir dalgalanma, bir heyecan yaşandı. Soykırım tabiri rahatsızlık yaratmıştı. Ama Erzurum’un anılmasının da birçok anlamı vardı. 1915’te Ermenilerin tehcire maruz kaldıkları bir yerdi. Aynı zamanda, iki yıl sonra, soykırımdan kurtulanların geri dönüp Türklerden öç aldıkları bir bölgeydi. Nihayet, gelecekteki Kemalist devrimin ilk askerî ve siyasal başarılarının gerçekleştiği bir kentti...

---