Osmanlı yönetiminin kuruluş döneminden itibaren geliştirdiği bürokratik gelenekler arasında kayıt sistemlerine de büyük önem verildiği bilinmektedir. Devlet organları içinde yer alan her kurum, idari ve mali fonksiyonlarını yerine getirirken pek çok kantitatif nitelikte bilgi üretmekte ve bunların ciddi, ayrıntılı, düzenli ve sistematik kayıtlarını içeren belge ve defterler düzenlemekteydi. Nitekim Osmanlı arşivlerinde bulunan ve son derece zengin ve değerli bilgiler içeren muazzam defter ve belge koleksiyonları bu şekilde oluşmuştur. Ancak bu belge ve defterlerdeki tüm veriler, bilgi üretmek amacıyla derlenmiş olmayıp, devletin idari ve mali fonksiyonlarının yürütülmesinin yan ürünleri olarak ortaya çıkmıştır. Bu yüzden de anlamlı ve kullanılabilir bilgilere dönüştürülebilmeleri uzman sosyal bilimcilerin uzun ve zahmetli çalışmalarını gerektirmektedir. Öte yandan yüzyılımızda tarihçilerin ilgisi, büyük şahsiyetlerden, önemli askeri ve siyasi olaylardan ziyade topluma ve toplumsal gruplara doğru kayma göstermiştir. Bu ilgi değişimi veya kapsam genişlemesi yeni problemler ve araştırma konuları ortaya çıkarmıştır. Tarihsel ilgi alanının genişlemesiyle cevaplandırılması gereken yeni soruların ortaya çıkması, o döneme kadar atıl duran yeni kaynakların keşif ve analizini de zorunlu kılmıştır. Çoğu zaman bu analizler geleneksel yöntemlerden farklı yeni araştırma tekniklerine ve kaynak kritik şekillerine ihtiyaç doğurmuştur. Bu çerçevede özellikle geçmişin kalitatif bilgileri yanında, kantitatif bilgi ve yöntemler de günümüzün tarihçilerinin yaygın şekilde yararlandıkları araçlar haline geliniştir. Dünya tarihçiliğindeki bu değişme eğilimlerinin etkilerini Osmanlı tarih araştırmaları alanında da görmek mümkündür. Bu çerçevede yakın dönemlerde Osmanlı iktisadi ve sosyal tarihiyle ilgili araştırmalar büyük bir hız ve yaygınlık kazanmıştır. Nitekim Tapu Tahrir Defterleri'nin 16. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğunun çeşitli bölgelerindeki nüfus, yerleşim düzeni, yönetim şekilleri, zirai üretim ve vergileme gibi konularda yapılan ve kantitatif yönü ağır basan en kapsamlı çalışmaların temel kaynağını oluşturması yukarıda ifade edilen kapsam, kaynak ve yöntem genişlemesinin açık bir yansımasıdır...

---