Edebiyat Kılavuzu
Kitabın hazırlanışı hususundaki bilgiye geçmeden önce, Edebiyat’ın en önemi: unsurlarından biri olan, dil üzerine durmak istiyoruz. Dil, edebiyatın temel unsurlarından biridir. Dilin edebiyattan ayrılması ve onsuz düşünülmesi mümkün değildir.
Bir edebî eserde kelimelerin dizilişi o kadar ustalıklıdır ki, içinden bir tanesini çıkarırsak; belki o yapı yıkılmaz veya bozulmaz amma, en azından dış estetiği bozulur. Tıpkı bir binadan bir tuğlanın çıkarılması gibi...
Yine, bir güftenin bestelendikten sonra, notalara dökülmesi nasıl bir âkenk meydana getiriyorsa ve bu âhengi meydana getiren kelimelerden vazgeçemiyorsak; bir edebi eserin (gazel, kaside türkü. mâni v.b.) bir kelimesinden vazgeçmemiz de mümkün değildir.
Edebî eser, dil, düşünce tarz: ve tarihî mekân içerisinde bir bütünlük meydana getirir. Bu bütünlük içerisinde mütalaa edilen bir edebî eser, o milletin tarihinden, coğrafyasından, âdet, gelenek ve göreneklerinden bu güne mesajlar verir. Edebiyat kültürünü meydana getiren bu mesajlar, belki söyleyenleri tarafından çok kolay olmuş veya çok zor şartlar altında gerçekleşmiş olabilir. Muhakkak ki sanatkâr (şâır, edib) her türlü malzemeyi en ustalıklı şekilde kullanabilen kimsedir.
Edebiyat kültürümüz bakımından bu kişiyi ve sanat eserini tanımamız, üzerimize düşen kudsî bir vazife olmalıdır. En azından bir turistin, bir Süleymaniye, bir Selimiye, bir Sultan Ahmed Câmiine bakış şeklindeki hayret ve hayranlık ifâdesine yakın bir anlayışı tatmış ve onu anlamaya çalışmış olmamız bile, bizde bir takım heyecanlar bırakacaktır. Bu bakış içindeki düşünce şekli bizde, edebiyattan, güzel sanatlardan zevk alma, tanıma ve tanıtma heyecanını ortaya çıkaracak ve neticede, kültür dediğimiz temel taşları bir yerden diğer yere taşıma ve tanıtma yollarını açacaktır. Bu da ancak şimdiye kadar ortaya çıkmış olan bu değerlerimizi tanımakla mümkün olacaktır.
Edebiyatın vazgeçilmez malzemesi olan dil, o milletin hangi tarihî devrinde olursa olsun, devrinin sanatkârı elinde oyuncak gibi olur. Nitekim bu güne baktığımızda, Âşık Veysel’in şu sade ve ağız hususiyetleri taşıyan kelimelerden meydana gelmiş mısraları, kim. bilir bize neleri hatırlatır ve bizi nerelere götürür...
Bir edebî eserde kelimelerin dizilişi o kadar ustalıklıdır ki, içinden bir tanesini çıkarırsak; belki o yapı yıkılmaz veya bozulmaz amma, en azından dış estetiği bozulur. Tıpkı bir binadan bir tuğlanın çıkarılması gibi...
Yine, bir güftenin bestelendikten sonra, notalara dökülmesi nasıl bir âkenk meydana getiriyorsa ve bu âhengi meydana getiren kelimelerden vazgeçemiyorsak; bir edebi eserin (gazel, kaside türkü. mâni v.b.) bir kelimesinden vazgeçmemiz de mümkün değildir.
Edebî eser, dil, düşünce tarz: ve tarihî mekân içerisinde bir bütünlük meydana getirir. Bu bütünlük içerisinde mütalaa edilen bir edebî eser, o milletin tarihinden, coğrafyasından, âdet, gelenek ve göreneklerinden bu güne mesajlar verir. Edebiyat kültürünü meydana getiren bu mesajlar, belki söyleyenleri tarafından çok kolay olmuş veya çok zor şartlar altında gerçekleşmiş olabilir. Muhakkak ki sanatkâr (şâır, edib) her türlü malzemeyi en ustalıklı şekilde kullanabilen kimsedir.
Edebiyat kültürümüz bakımından bu kişiyi ve sanat eserini tanımamız, üzerimize düşen kudsî bir vazife olmalıdır. En azından bir turistin, bir Süleymaniye, bir Selimiye, bir Sultan Ahmed Câmiine bakış şeklindeki hayret ve hayranlık ifâdesine yakın bir anlayışı tatmış ve onu anlamaya çalışmış olmamız bile, bizde bir takım heyecanlar bırakacaktır. Bu bakış içindeki düşünce şekli bizde, edebiyattan, güzel sanatlardan zevk alma, tanıma ve tanıtma heyecanını ortaya çıkaracak ve neticede, kültür dediğimiz temel taşları bir yerden diğer yere taşıma ve tanıtma yollarını açacaktır. Bu da ancak şimdiye kadar ortaya çıkmış olan bu değerlerimizi tanımakla mümkün olacaktır.
Edebiyatın vazgeçilmez malzemesi olan dil, o milletin hangi tarihî devrinde olursa olsun, devrinin sanatkârı elinde oyuncak gibi olur. Nitekim bu güne baktığımızda, Âşık Veysel’in şu sade ve ağız hususiyetleri taşıyan kelimelerden meydana gelmiş mısraları, kim. bilir bize neleri hatırlatır ve bizi nerelere götürür...
