1978 yılından beri sürmekte olan bu çalışmanın amacı yabancı dil öğretimini Türkler ve Türk dili açısından, tarihsel boyutuyla incelemektir. Daha kolay izlenebileceği düşünülerek, bölümlemede ilk ayrım 'Cumhuriyet öncesi' ve 'Cumhuriyet dönemi' biçiminde yapılmıştır. Cumhuriyet öncesi döneminin 'İslam olmazdan önce' ve 'İslam olduktan sonra' diye ikiye bölünmesi uygun görülmüştür, çünkü İslam olan Türkler için Arapça eğitim dili durumuna yükselmiş, Türk kimliği İslam kimliği içinde kaybolmuştur. Bu dönem, Anadolu'daki egemenliğe göre 'Selçuklu' ve 'Osmanlı' alt dönemlerine, Osmanlı dönemi ise, Batı dillerinin öğretim programlarına girişi bakımından, yeni açılan kurumların o zamanki adıyla, 'mektepler öncesi' ve 'mektepler dönemi' olarak ayrılmıştır. Cumhuriyet döneminde, Atatürk yönetimi ile ondan sonraki yıllar, öğretim dillerine bakış açısından birbirinden farklıdır. Üçüncü bölümde, yabancı dil öğretiminin düzenlenmesine ilişkin veriler tartışılmakta, bu alanda oluşan öteki görüşlere de yer verilerek, yapılması gereken çalışmalar için öneriler getirilmektedir. Cumhuriyet döneminde yabancı dil öğretimi, özel olarak da İngilizce öğretimi üzerine oldukça geniş bir kaynak taraması yapılmıştır (Demircan, 1982, a, b). Selçuklu ve Osmanlı dönemlerindeki uygulamalar üzerine yazılanlar ise, bu konu ile doğrudan ilgisi bulunmayan yayınlarda verilmiş ipuçlarından bir derleme ve değerlendirmedir. Kitapta yer alan istatistikler çok zor çıkarılabilmiştir. Kaynak olarak Devlet İstatistik Enstitüsü milli eğitim istatistikleri, Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı sınav kılavuzları ve Tebliğler Dergisi, Yükseköğretim Kurumu istatistikleri ve ÖSYM ikinci basamak sınav kılavuzları ile gazete ve TRT haberleri kullanılmıştır. İstatistik yayınları kitaplıklarda tam olarak bulunmamaktadır. Bu yayınlarda yabancı dillere ilişkin verilerin düzenlenişinde sık sık değişikliklere gidildiği görülmüştür. Aradığım yayınların bulunmasında yardımcı olan İstanbul Üniversitesi, Beyazıt Devlet, Redhouse Yayınevi, Amerikan, İngiliz Kültür Heyeti kitaplıklarının yetkililerine, kitabın basımında emeği geçen Remzi Kitabevi çalışanlarına teşekkürü bir borç bilirim.

---