M.Ö yedinci yüzyılda Byzantion antik kenti olarak iki kıta üzerinde kurulan İstanbul günümüze kadar Doğu ile Batıyı birleştiren kent olma özelliğini korumuş ve zaman içinde çok çeşitli kültür ve medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır. Dünyanın en ilginç doğa harikalarından İstanbul Boğazının iki yakasına yayılan şehir, bugün sadece tarih, coğrafya ve kültür yönünden değil ticaret, sanayi, turizm yönlerinden de ülkemizin en önemli merkezidir. Türk ulusu için büyük cazibe merkezi olan kentin son 50 yılda aldığı yoğun göçler gerek sosyoekonomik gerekse fiziksel ve kültürel dokusunda büyük değişikliklere yol açmıştır.1950'li yıllardan sonra başlayan ekonomik gelişme ve sanayileşme hareketleri bu göçlerin ana sebebini oluşturmuş, şehir bugün birçok sorunu bünyesinde barındırır hale gelmiştir. İstanbul, özellikle 1950'den sonra sanayi fonksiyonlarının hâkim olduğu alanlarda gecekondu tipi konut alanlarının yaygınlaşması ve nüfuslarını tamamının İstanbul dışından gelenlerin oluşturduğu bu yerleşmelerle büyürken, plansız ve altyapısız şehirleşme, bir yandan fiziki sorunları yaygınlaştırırken bir yandan da şehir insanı arasında sosyo-ekonomik ve kültürel açıdan derin uçurumlar oluşturmuştur. Aşırı göç ve sağlıksız kentleşmenin tüm özelliklerini taşıyan ve be sorunlarla yaşayan şehrimiz, son yıllarda yerel yönetimler ve hükümetlerin aldığı kararlar ile kültür, turizm ve finans merkezi haline getirilmeye çalışılmaktadır. Bu gerçeklerden hareketle çalışmamızda, birçok sorunun kaynağı olan İstanbul'un nüfus ve demografik yapısı Cumhuriyet döneminden itibaren ele alınmıştır. Dört ana başlık altında toplanan çalışmanın birinci bölümünde; genel olarak nüfus konusu, ülkemizde uygulanan nüfus politikaları ile İstanbul ve ilçelerindeki nüfus gelişmeleri, ikinci bölümde; nüfusun coğrafi dağılışı ile yaş, cinsiyet, medeni durum dağılımı, üçüncü bölümde; nüfusun eğitim yapısı ve ekonomik faaliyet bakımından durumu, dördüncü bölümde ise İstanbul'un aldığı ve verdiği göçün sosyoekonomik özellikleri ele alınarak analiz edilmiştir.

---