Avrupa Birliği, tarihte benzeri bulunmasının kolay olmadığı bir bütünleşme süreci olduğu gibi, işleyişi ve yapısı bakımından da özel bir alana işaret etmektedir. Uluslararası sistemin işleyişine bağlı olarak sürekli değişen, yeni sorunlarla karşılaşan, bu sorunları ortadan kaldırma mücadelelerine zemin olan ve böylece kendisini tanımlanabilir güçlü bir oyuncu olmaya hazırlayan Avrupa Birliği, bu haliyle karmaşık ve uzun soluklu özel bir işbirliğidir. Altı Avrupa devletinin 2. Dünya Savaşı sonrasında başlattığı bu işbirliği, günümüzde yirmi beş devletli bir birliğe dönüşmüş, ileriki yıllarda da daha fazla devletli bir bölgesel federasyon oluşturmaya yönelmiştir. Bir taraftan işbirliğinin yoğunluğunu artırmaya yönelik faaliyetler sürdürülürken, öte yandan üye sayısının çoğalmasından kaynaklanan sorunlara çözümler aranmakta ve sözkonusu durum, birbirine eklemlenen bütünleşme faaliyetleri olarak dinamik bir Avrupa Birliği ortaya koymaktadır. Avrupa Birliği'nin dinamik yapısı, bu konudaki çalışmaların büyük bir kısmını, daha araştırma aşamasında bile "eski" hale getirmektedir. Bu durumda, hiç bir çalışmanın Avrupa Birliği'nin son durumunu yansıtma olanağı bulamayacağı açıktır. Ne var ki, her yeni gelişme Avrupa Birliği ile ilişkili geniş bir tarihsel birikim, kapsamlı bir mevzuat oluşturmakta ve bunlar da gelecekteki Avrupa Birliği tartışmalarına ışık tutmaktadır. Bununla birlikte, devletlerin bir araya gelerek hem ulusal ekonomik ve siyasal sistemlerini birbirlerine göre yeniden düzenlemeleri, hem de birlikte yeni sistemler oluşturmaları, bu alanda çalışma yapmayı giderek daha zor hale getirmektedir. Artık hiç bir araştırmacının Avrupa Birliği'ni bir bütün olarak uzmanlığı içinde değerlendirmesinin olanağı kalmamıştır. Diğer bir ifadeyle Avrupa Birliği, tek bir kişinin uzmanlık alanına sığdırılamayacak kadar geniş kapsamlı bir oluşum haline gelmiştir…

---