Tanzimat sonrası fikir hayatımızda önemli tesirleri olan Harbiye, Tıbbiye, Mülkiye gibi yüksekokullar, Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadar kendi sahalarının çok dışına taşan bir kültür tabanı oluşturan etkili kişiler yetiştirmişlerdir. Bunlar içinde Tıbbiye gerek eğittiği hekim ve eczacı kadrolarıyla, gerek programı dolayısıyla oluşturduğu ve uzun süre geliştirdiği botanik, zooloji, biokimya ve diğer temel bilimlerle İttihat ve Terakki de dahil olmak üzere birçok siyasi kuruluşun hareket noktası olmasıyla hakikaten önemli bir rol oynamıştır. Özellikle 19. yüzyıl sonlarından itibaren bu mektepten çıkan ve kültür hayatımızda, siyasi yaşamımızda etkili olan pek çok isim dikkati çekmektedir: Abdullah Cevdet, Hüseyinzade Ali Bey, Doktor Nazım, İbrahim Temo, Cenap Şahabettin, Bahattin Şakir, Tevfik Rüştü, Rıza Tevfik, Adnan Adıvar, Rıza Nur, Refik Saydam vd... bunların ilk ağızda akla gelen birkaçıdır. Ayrıca sayısız hekim, mesleklerinin dışında hocalık yaparak idari ve siyasi kadrolarda görev yaparak, yazar olarak hakikaten faydalı olmuşlardır. Prof. Dr. Nazım Hikmet Polat'ın hayatını ve çalışmalarını etrafı ı şekilde aydınlattığı ve ismi son yıllarda unutulmuş olan Doktor Şerafettin Mağmumi (1869-1927) yazar ve düşünür olarak bir dönem büyük ilgiyle okunmuş bir kişidir. Uzun bir siyasi mücadele sonucunda küserek bir kenara çekilmiş olması, yurt dışında yaşaması, herhalde unutulmasının asıl nedenidir. Tıp dalında ısrarla aranan ve bazıları arka arkaya basılan eserleri olan yazarın dört tıp kitabı, iki siyasi incelemesi, iki genel kitabı yanında, asıl ilginç olanı edebiyat ve fikir dünyasıyla ilgili makaleleridir. Bütün bunları ilk defa derleyen ve bize en iyi şekilde aktaran Polat'ın konuyla ilgili ilk çalışmasını biz Tıp Tarihi Araştırmaları Sayı 8'de (İstanbul, 1999) yayımlamıştık. Bu kere daha genişlemiş ve yeni bilgiler eklenmiş olarak ortaya çıkan bu eser, ismi kaybolup gitmiş önemli bir Türk aydınını hepimize tanıtacaktır. Kendisini candan kutlar, bu çalışmalarının devamını ilgi ile bekleriz.

---