Tarihte Doğu-Batı ayırımının varlığı, günümüzde tartışmalardan uzaktır. Bugün bütün evreni kapsayacak kuramlar peşinde koşanlar bile Doğu ve Batı ülkeleri arasında çeşitli farklılıkların olduğunu bilmemezlikten gelemiyorlar. Ayrıca bu söz konusu farklılıklar yalnızca son dönemlerde görülen gelişmelerin ürünü de değildir. Ancak aksine son gelişmelerin ülkelerin bu farklılıkları aşmasına izin vereceğini öne sürenler bu sorunun köklerine ve temeline inmemektedirler.
Yine bugün toplumların içinde bulundukları aşamalar kendi tarihî gelişmelerinin ürünü olduğuna göre bugün farklılıklar gösteren toplumların geçmişte biribirlerinden daha değişik bir serüven izlemiş olmaları da doğaldır.
Günümüzde Batı, kendisini kapitalizmle tanımlamaktadır. Bugün Batı’da sosyalist ülkelerin bulunması sorunu etkilemeyecektir. Sosyalizm de, kendisini ancak kapitalizme göre tanımlamaktadır. Böylece bütün Batı-dışı ülkeler, kapitalizm-dışı ya da Batı’nın dünyanın kaderini kesin bir biçimde çizdiği inancının bir ifadesi olarak kapitalizm-öncesi olarak tanımlanmaktadır.
Endüstrinin, Batı toplumlarmın kapitalizm aşamasında ele geçirdikleri bir ayrıcalık ve tekel sayılması sonucu kapitalizm-öncesi ekonomilerde egemen ilişkilerin tarım kesiminde oluşan ilişkiler olduğu varsayımını benimsememiz kaçınılmazdır. Ve böylece Doğu-Batı farklılaşması günümüzden ya da başka deyişle endüstriden önce başlamış ise bu farklılığın kaynağmı da tarım kesiminde aramak gerekecektir. Söz konusu varsayımı ve görüşü bütün sonuçlarıyla kabul etmek güç olsa bile Doğu-Batı farklılaşmasının çok eski tarihlere dayandığını bizlere hatırlatması bakımından doğrudur. Bugüne kadar konu üzerinde çeşitli yönleriyle durmaya çalıştık. Yukarıda sözü edilen görüş, ilgiyi tarım kesimine çekmesi açısından da araştırmalarımızda yararlı olacaktır...

---