Kurtuluş Savaşı gibi eşsiz bir kahramanlık atılımını yansıtan kaç romancımız var diye düşündüm. Nicelik bakımından yoksulluğumuz, avuntusunu nitelik bakımından zenginliğimizde bulur gibi oldu. Karşımda Ateşten Gömlek ile Vurun Kahpeye birer anıt görkemiyle dikildiler. Ateşten Gömlek'in önsözünden, Yakup Kadri'nin de o sıralarda bir Ateşten Gömlek yazmakta olduğunu öğreniyoruz. O zamanlar Halide Edib'in içinde "uyanan bir çocuk merakı" bugün bizde de yaşamakta. Ve bu merakla Yakup Kadri'nin yapıtlarında aynı ruh ve havayı, aynı kızgın gömleğin ateşini arıyoruz. Yaban ve onun devamı diyebileceğimiz Ankara bu havadan, bu ateşten yer yer verebiliyor bize, Halide Edib. Yakup Kadri'nin o günlerde doğmakta olan böyle bir yapıtını düşünerek: "Belki elli sene sonra bir kütüphane rafında yan yana oturacak olan bu iki kitap Hans Anderson'un masallarındaki gibi dile gelir, birbirlerine geçmiş günlerden söylerler diyordu. İşte, bugün, çok aceleci bir isteğin dürtüsüyle, destansı bir anıyı yansıtan, özellikle bir sanat değeri olmak bakımından yüreklerimizde ve düşevimizde yan yana yer alan bu yapıtları dile getirmek hevesine kapıldım. Kulağımı onlara verdim: Şimdi onlar, yılların ötesinden, derin bir iç acısı taşıyan sesleriyle, bize Anadolu'nun yüzüstü bırakılmış insanlarından, ıssız topraklarından, cılız doğasından söylüyorlar; aydın denilen azınlığın köylüye karşı kayıtsızlığına, Anadolu'yu bu yüzden yıkıma sürükleyen kara cahilliği sürdürenlere ve sonunda ulusu tembelliğe düşüren tevekkül felsefesine başkaldıran sesleri birbirine karışıyor. Biri; özgürlüğe susamış, varlığının bilincine varmış, bağımsızlığı için çarpışan Milletin efsane yüklü anlarını, inançla atılışını, özverisini, insanı sarsan bir dehşetle anımsatıyor. Ayrıca ikisi birden, en gerçekçi kalemlere, hemen hemen aynı biçimde, yurdun harimine kadar sokulan amansız düşman elinin zalimliğini gösteriyor...

---