Celal Nuri İleri, eserlerini II. Meşrutiyet, Mütareke ve Cumhuriyet devirlerinde vermiş bir ilim ve fikir adamıdır. Osmanlı İmparatorluğu'nun çöktüğü, yerine Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kurulduğu bu devirler fikir ve siyaset tarihimizin en buhranlı ve en çalkantılı devirleridir. II. Meşrutiyet'in ilanından sonra Türk aydınları Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılmasını önlemenin ve tekrar güçlü bir devlet olarak varlığını devam ettirmesinin yollarını daha yoğun bir şekilde araştırmaya başladılar. Bu dönem aydınlarının cevabını aradıkları ortak soru "Bu devlet nasıl kurtulur?" sorusuydu. Bu soruya cevap arayanlardan birisi de şüphesiz Celal Nuri İleri'dir. Celal Nuri İleri, hukuk öğrenimi görmekle beraber hayatını gazetecilik ve yazarlıkla kazanmıştır. Hukuk, siyaset ve ilahiyat alanlarında yoğunlaşan yazar, otuzu aşkın kitap ile çıkardığı gazete ve dergilerde üç bin civarında makale yazmıştır. Uzun süren ve yoğun bir şekilde devam eden yazarlık hayatında kültürümüzü ve medeniyetimizi ilgilendiren pek çok meseleye temas etmiş ve tartışılmaya değer fikirler ortaya atmıştır. Israrla üzerinde durduğu konulardan biri de Tanzimat Fermanı'nın ilanından beri sürekli değişmekte olan Türk dili ve edebiyatıdır. Alfabe, imla, dilbilgisi, sözlük gibi dilimizin temel meselelerinin yanında, sanattan hoşlanan bir gazeteci ve fikir adamı olarak hikâye ve romanlar da yazmıştır. Bunun yanı sıra edebiyatımızın gelişmesini yakından takip etmiş Abdülhak Hamid, Süleyman Nazif ve Cenap Şahabettin gibi devrin edebiyat otoriteleri ile yakın temasta bulunmuştur. Elinizdeki bu çalışmayla şimdiye kadar gölgede kalmış bir şahsiyet olan Celal Nuri İleri'yi gün ışığına çıkarmayı amaçladık. Bu düşünceyle çalışmamızın birinci bölümünde onu, hayatının önemli safhalarıyla kısaca tanıttık. İkinci bölümünde dil ve edebiyatla ilgili yazılarından birkaçını bir araya topladık. Bunlar daha çok İkdam gazetesi ile Edebiyat-ı Umumiye Mecmuası ve Türkçemiz adlı kitaplarından seçilmiştir.

---