Hukuki ilişkilerin herhalde vatandaşlar arasında ve milli ülkede cereyan edeceğine dair bir kural yoktur. Ayrı tabiiyette olan iki veya daha ziyade kişi arasında bir hukuki bağın doğması mümkündür. Örneğin bir Türk vatandaşı ile bir İtalyan vatandaşının Türkiye'de evlenmesi gibi. Burada kişi yabancı (öge) unsurdur. Tarafların aynı tabiiyette olması, fakat olayın yabancı ülkede cereyan etmesi olanağı da vardır. Örnek olarak, Hollanda' da bulunan iki Türk işçisinin birbirlerine hakaret etmesi gösterilebilir. Bu halde de kişiler aynı tabiiyettedir. Ancak, olay kişilerin tabiiyetinde bulundukları devlet ülkesinde cereyan etmemektedir. Bu halde toprak yabancı (öge) unsurdur. Kanunlar ihtilafı (yasaların çatışması) yabancı ögeyi taşıyan olaylara uygulanacak devletin yasasını araştırmaktadır. Kanunlar ihtilafının yetkili kanunu araştıran bölümüne yasama yetkisi (teşrii salahiyet) ihtilafları denilmektedir. Kanunlar ihtilafı, ayrıca yabancı unsuru taşıyan ihtilafı çözümleyecek mahkemeyi de araştırmaktadır. Kanunlar ihtilafının yetkili devlet mahkemesini araştıran bölümüne yargılama yetkisi (kazai salahiyet) ihtilafları adı verilmektedir. Bu açıklamalardan elde edilen diğer bir sonuç mahkemelerin herhalde mensup oldukları devletin hukuk kurallarını uygulayamayacaklarıdır. Yargıç önüne gelen ve yabancı unsuru (ögeyi) taşıyan ihtilaflara, kendi hukuk kurallarını değil yabancı bir devletin hukuk kurallarını uygulamak durumunda kalabilecektir. Bu konuda aşağıdaki örnekler getirilebilir. Örnek 1: İtalyan vatandaşı Maryoruka, aynı tabiiyette bulunan karısı Marcella aleyhine evvelce verilmiş ayrılık kararına dayanarak boşanma davası açmıştır. Bu davadaki yetkili kanun Türk kanunu mudur? Türk kanununun yetkili olması halinde, İtalyan kanununa rağmen boşanma kararı verilebilecek midir? İtalyan kanununu göz önünde bulundurmayan bir ilam Maryoruka ve Marcellan'ın yeniden evlenmelerini sağlayabilecek midir? Tarafların şahsi hallerine ilişkin bu konuda İtalyan Medeni Kanununa uygulama alanı tanımak daha yerinde değil midir?

---