Türk DemirDöküm'ü Nasıl Kurdum? Daha 1930 yılı başlarında bir döküm fabrikası kurmayı düşünüyordum. 30'Iardan çok önce, Ankara başkent yapıldıktan sonra inşaat işleri çok artmıştı. İnşaat malzemeleri işi içinde olduğumuzdan müşterilerimizin istediği yeni malzemeleri mutlaka bulunduruyorduk. Ankara'da resmi binalar merkezi ısıtma tesisatı kurdurmaya başlamışlardı. Tesisat müteahhitlerinin teknisyen ve formenlerinin en az %80'i Alman veya Macar'dı. Mr. Tam isimli Türkiye doğumlu ama yabancı uyruklu bir mühendis ile ortak olarak Ankara Adliye Binası'nın tesisatını kurduk. Daha sonra Ankara Numune Hastahanesi'nin inşaatını üstlendik ki bu bizim o sıradaki en büyük taahhüdümüz idi. Hastahanenin merkezi ısıtma tesisatını da biz kuracaktık. Taahhütlerimizde radyatöre olan ihtiyacımız muazzam bir şekilde artıyordu. Radyatörleri, kazanları, pis su borularını o sırada genellikle Almanya'da Hilden'den ithal ediyorduk. Avrupa'ya yaptığım ilk gezi sırasında Mr.Tam ile birlikte Hilden firmasını ziyaret ettim. Satış elemanları Türkiye'yi sık sık ziyaret ederdi ve kendisiyle dostluk ilişkilerimiz sürmekteydi. Hilden'e Türkiye'de ortak bir radyatör fabrikası kurmayı teklif ettim. Türkiye'nin o zamanki yıllık ihtiyacı sadece 50.000 m2 olduğundan böyle bir yatırımın kesinlikle rantabl olmayacağını ifade ettiler. Başlıca ihracatçı ülkeler diğer milletlerin kendi öz sanayilerini kurmalarını istemiyorlardı ve ayrıca Türkiye'deki talep hacmi gerçekten düşük idi. İkinci Dünya Harbi sonuna kadar Almanya baştan sona yıkılmıştı. 1946-48 arasında Hilden ile radyatör fabrikası konusunda tekrar görüşmeler yaptık. Kendilerini topladıktan sonra bu konuyu düşüneceklerini ifade ettiler. Bu sırada Varsamis isimli bir tüccar ile Mümtaz Fazlı Taylan'ın bir radyatör fabrikası kurmaya karar verdiklerini öğrendim. İlgimi çekti ve konuyu araştırdım. Varsamis bir tütün tüccarı olduğundan konuya yabancı idi. Ayrıca proje düşündüklerinden çok daha pahalıya malolacaktı. Bu nedenle bir ortak arıyorlardı... Vehbi Koç - "Hayat Hikâyem" adlı kitabından

---