Bu çalışmamızda, 1914 yılı Ağustosu'nda resmen bir devlet örgütü olarak kurulduğu ileri sürülen, ancak hazırlık ve varlık sürecinin daha öncesine bağlı olduğu bilinen, bir istihbarat -gizli haberleşme-örgütünü inceleyeceğiz: TEŞKİLATI MAHSUSA.
Bütün dünyada devlet teşkilatları iki kaynaktan gelen bilgilerle politika oluştururlar:
Birincisi, topluma doğrudan açıkça hizmet veren kurumların -dahiliye, ekonomi, sağlık, belediye vb- sağlıklı bir toplumsal gelişme için, hele demokrasilerde kamuoyuna yansıtmakta da yarar gördükleri haberlerdir; genelde kapalı bir yapı içinde çalıştıklarını bilmekle birlikte dışişleri kadrolarının çalışmalarını da bu çerçevede sayıyoruz.
İkincisi ise, gizli çalıştırılan örgütlerin sağladığı, topluma açıklanmayan, buna karşılık siyaseti yönlendirmede gizlice yararlanılan bilgilerdir. İSTİHBARAT kavramı genelde bu gizli haberleşmeye yakıştırılır. Aralarından fiilen eylem yönetenler çıksa da bu istihbaratçıların kimlikleri genelde saklanır ve toplumun içinde resmi sıfat ya da rütbeleriyle bulunurlar.
İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin, daha devrimci eyleminin hazırlık sürecinde iken, yapısını kurabilmek için doğal olarak istihbarat sağlayan bir sisteme ihtiyaç duyduğu bellidir. Üstelik günümüzde "özel örgüt" diye nitelenebilecek bu kurumun, İttihatçıların iktidarda oldukları zamanda da salt bu partinin resmiyete bürünmemiş özel örgütü olmayı devam ettirdiği biliniyor. Dolayısıyla çok farklı bir yapısı bulunduğunu kabul etmek gerekir. Nitekim zamanında TEŞKİLAT, FEDAİ ZABİTAN, UMURU ŞARKİYE gibi değişik isimlerle de anılmış olması, belirgin tek yapılı bir örgütün bahis konusu olmadığını gösteriyor...

---