İstanbul'u üç devirde farklı yönleri ile anlatmayı hedefleyen çalışmamızın son kısmı Cumhuriyet dönemine ayrılmış vaziyette. Bir asra yaklaşan bu devirde İstanbul, köklü değişimlere sahne oldu. Değişimlerin bir kısmı takdir görürken ne yazık ki büyük bir çoğunluğu türlü eleştirilere maruz kaldı. İstanbul, her devrin olduğu gibi bu dönemin de vazgeçilmez kentiydi. İdareciler bu kenti bir yerde Türkiye'nin vitrini gibi gördüler. Ülkenin ekonomik, sosyo-kültürel değişiminin en iyi gözlenebileceği yer olarak ona ayrı bir anlam yüklediler. Tabir yerindeyse kitabımıza verdiğimiz isim misali onu "Cumhuriyetin vitrin şehri" haline getirmeye çalıştılar. Belki de şehrin yaşadığı badirelerin baş sorumlusu bu bakış açısıydı. İstanbul tarih içinde belli bir düzen çerçevesinde, sağlıklı bir gelişim gösterememişti. Belli dönemlerde yaşadığı büyük yangınlar ya da depremler sonrasında şehirde radikal planlamalar yapılmamıştı. 20. yüzyıl başlarında kent, geleneksel dokusunu büyük oranda koruyordu. Bu durumu İstanbul'u bir vesile ile ziyaret eden Pierre Loti, Ernest Hemingway, Knut Hamsun gibi edebiyatçıların gözlemlerinden çıkarsamak mümkündür. Cumhuriyetin ilanı ile idari kadronun başında bulunan zevatın İstanbul'a bakış açısında Ciddi bir kırılma yaşanmıştı. Yeni bir devlet, yeni bir düzen için yeni bir başkent kaçınılmazdı. Eski düzenin sembolü olan İstanbul yerine, pek çok açıdan yetersiz olan ancak baştan inşa edilme imkânına sahip bulunan Anadolu'nun orta yerindeki Ankara, mevcut yönetimin ilgi odağı oldu. Şehir kısa bir süre içinde planlı yerleşimleri, pek çok Avrupa başkentinde örneklerine rastlanan modern eğitim ve sanat yapıları ile bambaşka bir çehreye büründü. Nüfusu inişe geçen İstanbul'a alternatif bir merkez kurgulanmak isteniyordu. Atatürk döneminde Ankara'yı ziyaret eden Irak, İran, Afganistan gibi ülkelerin idarecileri, yeni başkent hakkında hayret duygularını gizleyemiyorlardı…

---