Abdülhak Şinasi Hisar, Mithat Cemal Kuntay, Osman Cemal Kaygılı, F. Celalettin, Mahmut Yesari, Peyami Safa gibi kişiliklerini Meşrutiyet Dönemi'nde değerlendirdiğimiz XIX. yüzyıl doğumlular 1923'ten sonra yayımladıkları öykü ve romanlarda yeni dönemin belli özelliklerinden kaynaklanan konuları işlediler. Genelde siyasal iktidarın ideolojisine ters düşmüyorlardı. Cumhuriyet döneminde yetişenlerin kimi öykü ve romanlarında ise çağdaşlaşma sancıları çeken yeni Türkiye'nin insanı, bulunduğu tarihsel sürecin belirgin ve değişken özellikleri içinde göründü. Kırsal kesimde, kasabada kentte toplumsal farklılaşmaya bağlı değişmelerin yarattığı gelişmeler dışa nasıl yansımıştı? Çökmekte olanla gelişmekte olanın çatışkıları bireyler üzerinde ne gibi sosyo-psikolojik durumlara yol açıyordu. Eskinin varlığını sürdürme, yeninin tutunma çabaları yaşamı ne ölçüde etkilemekteydi? İlk yapıtlarını 1923'ten sonra veren öykü ve roman yazarları bu soruların belirlediği sorunsalı göz önünde tutarak kendilerinden öncekilerden ayrıldılar. Öyküdeki Gelişmeler: Hızlanma 1930'lu yıllarda öykü alanında göründü; Memduh Şevket, Kenan Hulusi, Sadri Ertem, Reşat Enis, Sabahattin Ali, Bekir Sıtkı, Sait Faik, İhsan Devrim, Umran Nazif, İlhan Tarus, Kemal Bilbaşar, Halikarnas Balıkçısı dönemin dergi ve gazetelerinde öykülerini yayımlama olanağını buldular. İlk öykülerini Meslek dergisinde (1925) yayımladığını bildiğimiz Memduh Şevket Esendal dışındakilerin kitapları da çıktı: Kenan Hulusi, Bir Yudum Su (1929), Bahar Hikâyeleri (1939); Sadri Ertem, Bacayı İndir, Bacayı Kaldır (1933), Korku (1934), Bay Virgül (1935)…

---