Burun/ Abdülhamit Karikatürleri Antolojisi, Türkiye'de türünde yayımlanmış bir ilk albümdür. Osmanlı İmparatorluğu'nu otuz üç yıl yönetmiş olan Abdülhamit için Ali Nuri tarafından çıkartılan Abdul-Hamid En Caricature (1932) adlı kitap, Jön Türk mizah dergilerindeki yazı ve çizgilerden oluşuyordu. Karikatürler bir bakıma yazıları süsler nitelikteydi. Bu tür albüme yakın olan bir çalışma ise Niyazi Ahmet Banoğlu tarafından Fıkra, Nükte ve Çizgilerle Atatürk (1954, 1954, 1955) adıyla üç cilt olarak yayımlanmıştı. Nehar Tüblek ile Tonguç Yaşar'ın iki özgün albümü de anılmaya değer. İsmet İnönü ile Süleyman Demirel üzerine çizilmiş karikatürlerden derlenmiş Paşaname (1969) ile Sülüname (1969) kendi türünde hala yalnızdırlar. Dünya karikatür yayıncılığında bu tür albümlerin varlığı, çok eskilere dayanır. Hitler, Churchill, de Gaulle gibi ünlü liderler için yapılmış albümleri görme olanağı bulmuştum. Burun'un hazırlanmasında, o albümlere duyduğum ilginin payı var. Tarih, günü gününe yazılamaz ama karikatür bunu yerine getirir. Kuşkusuz günün öfkesini de içinde taşıyarak yapar, bu işi. Yıllar geçer; sel gider kum kalır. İçlerinden önemli bir bölümü o dönemi anlamamıza yardımcı olur. İşte bu anlamda Burun, yeni kuşaklara hala tartışılan II. Abdülhamit ve dönemini tanıtan görsel bir izlencedir. Ayrıca günümüz insanının ve özellikle siyasa adamlarının ibretle izlemesi gerekli olan bir albümdür, Burun. Ünlü kişiler, özellikle de siyasa adamları karikatürlerinin çizilmesinden çok hoşlanır. Çizilmedikleri zaman, önemlerinin azaldığı kuşkusuna kapılanlar bile vardır. II. Abdülhamit, onlara benzemez: "Bir karikatüristin saygısız kalemine o haşmetli burnuyla konu olmak Abdülhamit'in işine hiç mi hiç gelmezdi. Belki de şöyle sanıyordu; gerek Halife, gerek Sultan olarak karıştırdığı haltlar, geleceğin gözünden kaçabilecekti böylece" (Ali Nuri, a.g.e., s.17). Burun'u "II. Abdülhamit'in Karikatür Olarak Portresi" başlığı altında kaleme aldığım yazı ile Ana Britannica'nın "Abdülhamit II" maddesiyle birlikte sunuyorum.

---