Fatih Sultan Mehmed'i İstanbul ile sadece tarihteki kimi olaylar değil, aynı zamanda kaderlerinin bazı ortak yönleri de birbirine bağlamaktadır. Bu en büyük ve en kudretli Türk hükümdarının kişiliğinin gerçek özelliklerini, yabancı ve İtalyan sanatçıların ortaya koyması gerekmiştir. Gentille Bellini'nin tablosu ya da ondan daha da etkileyici olan Constanzo'nun olağanüstü güzellikteki çalışması, ciltler halindeki tarih kitaplarından çok daha fazlasını anlatmaktadır bizlere. Bu büyük ve en güzel Türk şehrinin gelişme aşamalarını, sanatsal özelliklerini anlamak ve de anlatmak için yine yabancı sanatçılar ile araştırmacıların gittikleri yoldan gitmemiz gerekiyor. Şimdiye kadar bu alanda yapılmış olan araştırmalar çok az ve de son derece yetersiz kalan çalışmalardır. İstanbul Macar Bilimler Enstitüsü (Konstantimipolyi Magyar Tudomanyos Intezet) bu büyük eksikliği nispeten gidermeye yardımcı olmak arzusuyla bu küçük kitabı yayınlamaktadır. Eser, sadece olayları ve verileri kapsamaktadır; aynı zamanda Osmanlı Türk camisini, Türk sokak ve şehrinin o kendine özgü görüntüsünü, güzelliklerini de hissederek aydınlığa kavuşturan, gün yüzüne çıkartır. Bu arada da Batı'nın biçim dünyasının yaratıcılık alanında tek olanak olmadığını defalarca yineleyen bir eserdir. Son bölüm sadece geçmişten ve şu andan söz eden bir bölüm değil, bunun yanı sıra şehir düzenlemesini, İstanbul'un gelecekteki sorunlarıyla da ilgisi olan birtakım önerileri ve fikirleri de içeren bir bölümdür. Bu satırların yayınlanacağı günler, garip bir talih eseri olarak tam da Türk başkentinin geleceğinin yeniden uluslararası bir sorun haline geldiği o buhranlı günlere denk düşmekte…

---