Ortaçağın en mühim vakası olan İstanbul'un fethi tarihini, Bizanslılardan Francis, Dukas, Halkokondilis ile Kritovulos yazmışlardır. Bu dört tarihçiden her biri, intibalarını ayrı ayrı yazıp birbirinden iktibas yapmamışlardır. Francis, İstanbul'un son imparatoru Konstantin Paleologos'un, başmabeyincisi ve akrabası olduğundan, Paleologos hanedanı hakkındaki eserinde birçok methiyeler yazmış ve tarihi vakalarda da tarafsız kalamamıştır. Kritovulos ise Fatih'in maiyetinde bulunup, nimeti ile perverde olduğundan, eserinde Fatih'i, mümkün olduğu kadar methetmiş ve tarihçilere göre de, tarafsız olamamıştır. Dukas ve Halkokondilis ise, tarihlerini mümkün mertebe tarafsız olarak yazmışlardır. Garp tarihçileri, Dukas'ın eserine çok ehemmiyet verirler. Zira Dukas yalnız İstanbul'un fethini yazmakla kalmamış, Osmanoğulları hükümetinin kuruluşundan İstanbul'un fethine kadar Türkler ile Bizanslılar arasındaki siyasi münasebetleri ve ilk Osmanlı padişahları zamanında Türkiye'de geçen mühim vakaları da kaydetmiştir. Bu sebeple Dukas'ın eseri, baştan başa, ilk yedi Osmanlı padişahına ait bir tarihtir denilebilir. Bu sebepten dolayı Osmanlı tarihi için, en mühim mehazlardan biri sayılabilir. Dukas, eserinde Sırbistan, Macaristan ve Romanya'daki vakalardan da bahsetmiştir. Dukas, Bizans imparatoru İoannis VIII. Paleologos'un vefatıyla, Bizans tahtına çıkan halefi Konstantin XI. Paleologos hakkındaki vukuatı muhtasar bir şekilde yazdığı halde, Murad II.nin vefatını ve Mehmed II.'in tahta çıkışını etraflıca nakletmiştir. Bu mühim tarihin, maalesef ancak bir yazması bize kadar gelmiştir. O da Paris Milli Kütüphanesi'nde 1310 numarada kayıtlı olan nüshadır. Bu nüshanın baş ve son sahifeleri eksiktir. Bazı yerlerinde, bilhassa ortalarında, noksanlar vardır. Kitabın mukaddimesi de noksan olduğundan, müverrihin şahsiyeti ve eseri ne maksatla yazdığı hakkında malumat bulunamamaktadır ve Dukas'ın küçük ismi bile meçhuldür. Eser, 1462 senesinde, Midilli'nin Sultan Mehmed tarafından fethi ile sona ermektedir.

---