"Bir Zamanlar İstanbul", sadece bir kartpostal albümü değil, Nezih Başgelen'in deyimiyle "Eski İstanbul'dan asırlık bir selam" ya da "Tarihi kartlarla bir şehrin anatomisi"dir. "Kartpostal, el kadar bu resimli kartonlar, çıktığından bu yana, sevilmiş ve tutulmuş. Gezilerde, bayramlarda ve yılbaşlarında bunları herkesin sevdiklerine yazıp göndermeleri moda olduğu gibi, biriktirilip koleksiyon yapanları da çok olmuş. 1900'ler başının stilindeki albümlerde, cilt-cilt, kartpostal türlerinin özenle toplanıp saklandığı görülüyor. Konularına göre; Savaş sahneleri, zırhlı gemiler, güzel kadın portreleri, edepli aşk sahneleri, hayvanlar, özellikle de kediler, çiçek serileri, orman ve av görüntüleri ve tabii manzaralar. Ben de, Türkiye eski kartpostal meraklılarından biri oldum. Hem de bu işe ilk başlayanlardan. "İstanbul Kitaplığını" oluşturmaya başladığım 1950'li yıllarda, bir de "Şehir Arşivi" kurmaya karar verince, kentin kaybolan sahnelerini en iyi yansıtan bir kaynak olarak, eski kartpostallar karşıma çıktı. 1800'ler sonu ile 1900'ler başında basılmış olan bu manzara resimleri, bol çeşitli idi ve belge toplayan bir kişiye, bulunmaz nitelikte görüntüler sağlıyordu. İstanbul'un büsbütün kalabalıklaşmaya ve motorlaşmaya battığı 1980'li yıllarda şehir artık bir daha yerine konulmaz değerlerini, kişilikli yapılarını, yeşil alanlarını bir bir kaybederken, dünkü güzel İstanbul'a doğru, duygusal bir özlem akımı başladı: Nostaljiya... Geri gelmeyecek güzelliklere yönelmiş bir hasret, kartpostalları epeyce geniş bir kesimin ilgi ve sevgi odağı haline getirdi. Fiyatları çok arttı ve kolay da bulunmaz oldular. Kimileri, onları etüt konusu da yaptı. Mesela Fruchtermaun dizisi, değerli bir araştırmaya konu oldu. Ben, kendi hesabıma, kartları kitaplığın görsel malzeme kısmında gravürler ve fotoğraflar arasında, topografik olarak, yeni semtler ve binaları esası ile tasnif edip kaldırdım...." Çelik Gülersoy

---