Bu tamamıyla hayalî bir hikâyedir. Cenan'a, Zeynep'e, Melek'e, yahut Andre'ye hakiki birer isim vermek arzu etmekle insan, boş bir zahmete düşmüş olur. Çünkü bu insanlar hiçbir zaman mevcut olmamışlardır.
Bu hikâyede mevcut bulunan yegâne hakikat, bugün Türkiye haremlerine yayılmış olan yüksek entelektüel kültür ve bundan meydana gelen ıstıraptır.
Benim yabancı gözlerime ihtimal ki; daha çarpıcı bir şekilde görünmüş olan bu ıstıraptan dolayı, sevgili dostlarım Türkler, artık endişe duymaya başlamışlardır ve bunu hafifletmeyi dilemektedirler.
Çareyi, orada derin düşünürler hâlâ aradıkları hâlde ben elbette ki; bunu keşfetmiş olmak iddiasına kalka-mam. Fakat kendileri gibi ben de bu çarenin mevcut olduğundan ve bulunacağından eminim. Çünkü zamanın önüne geçmek imkânsız. Değişmeleri yüzünden, vaktiyle kendi tarafından konmuş düzenin birer ıstırap sebebi hâline gelmelerini, İslam'ın, her şeyden evvel bir ışık ve şefkat varlığı olan o harikulade Peygamber’i, mümkün değil, istemez.
Pierre Loti

---