Bekir Çobanzade
Çobanzade 1893 senesinde Kırım’ın Karasubazar kentinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Karasubazar’daki rüşdiye mektebinde aldı. 1909 yılında İstanbul’a gelip, Sultani’ye (Galatasaray Lisesi) girdi. İstanbul’da Kırım Tatar Talebe Cemiyeti adlı siyasi cemiyete üye oldu.
1914 yılında I. Dünya Savaşı başlaması nedeniyle, Kırım’a geri döndü. 1915 senesinde Odessa’da Rusça öğrenimine başladı, 1916 yılında ise Budapeşte Üniversitesi Doğu Dilleri Bölümüne girdi. Üniversite öğrenimi sırasında XII. Yüzyıldan kalma Kodeks Kumanikus adlı eser üzerinde çalışarak, 1919 senesinde doktor unvanı alarak üniversiteden mezun oldu. Budapeşte ve Lozan üniversitelerinde çalıştı.
1920 senesi Eylül ayında Kırım’a geri döndü. Totayköy'deki pedagoji teknik okulunda hocalığa, 1922 senesinde ise Kırım Üniversitesi'nin Doğu Dilleri Bölümünde çalışmaya başladı. 1924 senesinden, Sovyet rejimi tarafından takip altına alınmasına kadar Bakü’de, Azerbaycan Üniversitesinde çalıştı. Devrinin saygın Türkologlarından olarak, birçok ilmi makale ve kitaba imza attı.
“Anañ qayda?” (Annen Nerde?) adlı ilk şiiri 1913 senesi İstanbul’da yayınlanan “Yaş tatar yazıları” (Genç Tatar Yazıları) mecmuasında yayınlandı. Birçok şiiri 1928 senesinde Akmescit’te basılan “Boran” adlı kitabında, 1935 senesinde Romanya'da çıkan “Kırım şiirleri” antolojisinde, 1955 senesinde İstanbul’da Battal Taymaz tarafından hazırlanan “Kırımlı Bekir Çobanzadenin Şiirleri” kitabında, 1971 senesinde Taşkent’te basılan “Şiirler” kitabında yayınlandı. Budapeşte’de öğrenimi esnasında kaleme aldığı “Kaval Sesleri” adlı elyazması son yıllarda Türkiye’de neşredildi.
28 Ocak 1937’de Kislovodsk şehrinde hapse atıldı. 12 Ekim 1937'de mahkemesi oldu ve ertesi gün kurşuna dizilerek idam edildi.
Bibliyografya
Rusya Tatarlarının Kültür Hayatının Gelişmesi Üzerine Bir Deneme (1915); Türk Edebiyatında Yeni Adımlar (1916); Kırım Tatarcasının Grameri Hakkında İlmî Bir Deneme (1924); Türk-Tatar Lisâniyatına Madhal (1924); Türk Dili ve Edebiyatının Tedris Usûlü (1924)Türk Dili Sarflarının Umumi kusurları (1924); Fuzulî monografisi (1925); Nevaî Manografisi (1926); Kumuk Dili ve Edebiyatının Tetkikleri (1926); Türk-Tatar Diyalektolojisi (1927); Boran (1927), Türk Grameri (1930); Azerbaycan Türk Edebiyatının Yöne Dönemi (1930); Azerbaycan Türk Dilinin ilmî Grameri (1930); Yabancı Dil öğretiminin Temel Metodu Meseleleri (1932); Özbek Dilinin Öğretiminin Temel Metodu (1932); Karaçay-Balkar Dili Üzerine Notlar (1933); İbni Mühenna’nın Türk Grameri (1933); Leylâ ile Mecnûn Konusunun Tahliline Doğru (1934); Kitab-ı Dedem Korkut’un Edebî Lengustik Tahlili (1935)
1914 yılında I. Dünya Savaşı başlaması nedeniyle, Kırım’a geri döndü. 1915 senesinde Odessa’da Rusça öğrenimine başladı, 1916 yılında ise Budapeşte Üniversitesi Doğu Dilleri Bölümüne girdi. Üniversite öğrenimi sırasında XII. Yüzyıldan kalma Kodeks Kumanikus adlı eser üzerinde çalışarak, 1919 senesinde doktor unvanı alarak üniversiteden mezun oldu. Budapeşte ve Lozan üniversitelerinde çalıştı.
1920 senesi Eylül ayında Kırım’a geri döndü. Totayköy'deki pedagoji teknik okulunda hocalığa, 1922 senesinde ise Kırım Üniversitesi'nin Doğu Dilleri Bölümünde çalışmaya başladı. 1924 senesinden, Sovyet rejimi tarafından takip altına alınmasına kadar Bakü’de, Azerbaycan Üniversitesinde çalıştı. Devrinin saygın Türkologlarından olarak, birçok ilmi makale ve kitaba imza attı.
“Anañ qayda?” (Annen Nerde?) adlı ilk şiiri 1913 senesi İstanbul’da yayınlanan “Yaş tatar yazıları” (Genç Tatar Yazıları) mecmuasında yayınlandı. Birçok şiiri 1928 senesinde Akmescit’te basılan “Boran” adlı kitabında, 1935 senesinde Romanya'da çıkan “Kırım şiirleri” antolojisinde, 1955 senesinde İstanbul’da Battal Taymaz tarafından hazırlanan “Kırımlı Bekir Çobanzadenin Şiirleri” kitabında, 1971 senesinde Taşkent’te basılan “Şiirler” kitabında yayınlandı. Budapeşte’de öğrenimi esnasında kaleme aldığı “Kaval Sesleri” adlı elyazması son yıllarda Türkiye’de neşredildi.
28 Ocak 1937’de Kislovodsk şehrinde hapse atıldı. 12 Ekim 1937'de mahkemesi oldu ve ertesi gün kurşuna dizilerek idam edildi.
Bibliyografya
Rusya Tatarlarının Kültür Hayatının Gelişmesi Üzerine Bir Deneme (1915); Türk Edebiyatında Yeni Adımlar (1916); Kırım Tatarcasının Grameri Hakkında İlmî Bir Deneme (1924); Türk-Tatar Lisâniyatına Madhal (1924); Türk Dili ve Edebiyatının Tedris Usûlü (1924)Türk Dili Sarflarının Umumi kusurları (1924); Fuzulî monografisi (1925); Nevaî Manografisi (1926); Kumuk Dili ve Edebiyatının Tetkikleri (1926); Türk-Tatar Diyalektolojisi (1927); Boran (1927), Türk Grameri (1930); Azerbaycan Türk Edebiyatının Yöne Dönemi (1930); Azerbaycan Türk Dilinin ilmî Grameri (1930); Yabancı Dil öğretiminin Temel Metodu Meseleleri (1932); Özbek Dilinin Öğretiminin Temel Metodu (1932); Karaçay-Balkar Dili Üzerine Notlar (1933); İbni Mühenna’nın Türk Grameri (1933); Leylâ ile Mecnûn Konusunun Tahliline Doğru (1934); Kitab-ı Dedem Korkut’un Edebî Lengustik Tahlili (1935)
