Ali Suavi der ki: "Türkiye kocamıştır ve can çekişmektedir, fikri yeni çıkma değildir." İngiltere Kralı Birinci Charles'ın sefiri Sir Thomas Roe, 1623 tarihinde, Osmanlı Devletinin kocamış ve Türklerin bitmiş olduğundan bahis ile Türkiye'yi Avrupa devletleri arasında taksim etmek layihasını yazmıştır. Meşhur Volney de bu fikirleri neşretti. Hatta bu mesele hakkında yazmış olduğu kitap General Bonaparte'ın elinden düşmezdi. Volney'den sonra bu fikir Avrupa'da yayıldıkça yayıldı. Hatta geçen sene göçen meşhur Lamartine de bu itikatta idi. Şimdilerde ise Türkiye'yi beş devlete taksim eden haritalar Paris'in her sokağında satılmaktadır. Şurası bilinmelidir ki Türkiye kocamıştır, fikri Avrupa'ya girdiğinden beri, buna karşı bu memlekette, Türkiye gençtir, fikri doğmuştur. Bu gençlik fikrinde olanların bizce en tanınmışı Köprülüzade Mustafa Paşadır ki "Her sınıf tebaaya emniyet", "Vergi tayin etmek", "Asker tertip etmek" gibi Gülhane Hattı esaslarını, 1102 de, "Nizam-ı-Cedid" namı ile ilan etmiştir. Doğup da hala bir ehliyetli taya eline düşmeyen bikes Tanzimat ise Fazıl Paşanın ana karnına düşürdüğü "Nizam-ı-Cedid'den ibarettir" . Bizim inkılap tarihimiz Osmanlı devlet ve halk adamlarının ilk uyanmışlarında "Batıp göçme" tehlikesinin sezildiği ve "Yenilenip kurtulma" ihtiyacının duyulduğu günlerden başlamaktadır. Ali Suavi'ye göre bu savaşın tarihi iki buçuk asrı geçiyor ve her devirde ayrı bir karakter taşıyor. 1878 de kırk yaşında fikri ve davası uğruna başını veren Ali Suavi de, bundan yetmiş beş yıl önceki "Genç Osmanlılar" devrinin adamıdır. "Hind" adlı kitabının ön sözündeki bir hikâyeyi tekrarlamak istiyorum. Japon kurtuluş tarihini yazanlar, bunun başlangıcını 1771 yılı Martının dördüncü gününe kadar götürürler: "O gün iki Japon talebesi, Sugita Gempaku ve Maeno Riyotaku, bir katillin cesedini parçalayıp, insan vücudunun Hollanda anatomi kitaplarının yazdığı gibi, olduğunu göstererek, garp ilminin üstünlüğünü ispat ettiler". Demek ki Japon kurtuluş davası, Çin medresesinin karanlığı içine müspet ilimler ışığını tutarak ileri atılmıştır...

---