Enderûn-ı Hümâyûn, Osmanlı Devleti’nin merkez ve taşra devlet adamlarının yetiştirildiği en önemli müessesedir. Mektebin mezunlan İdarî ve askerî sınıflarda istihdam edildikleri için, devletin neden Enderûn-ı Hümâyûn üzerinde titiz bir şekilde durduğunu anlamak zor değildir. 18. yüzyıl Osmanlı toplumunda Enderûn-ı Hümâyûn ile ilişkilendirilen kişilerin sayısının fazla olması bir yana, araştırmalardan anlaşıldığına göre, bunlann vakıf müesseselerini kurmak veya desteklemek konusunda toplumun en önünde gitmişlerdir. O halde Enderûn-ı Hümâyûn mezunlarının gerek sayılarının fazlalığı ve gerekse devlet kadrolarında stratejik makamlarda istihdam edilmeleri bakımından önemli bir grup olduklarını bir kez daha vurgulamak gerekmektedir. Mektebin ise Topkapı Sarayı içerisinde olması, mektepte okuyanların göz önünde olduklarını unutmamaları ve ona göre hareket etmeleri talebelere tenbîh edilmiştir.
Osmanlı Devleti’nin İdarî ve askerî kadrolarında istihdam edilen kişilerin eğitim gördüğü Enderûn-ı Hümâyûn mektebi bu çalışmada çeşitli yönleriyle ele alınmıştır. Abdüllatif Efendi’nin Âyîne-i Derûn isimli eserinden, buranın sıradan bir mekteb olmadığı, bir manada seçkinler mektebi olarak ifade edilebilecek bir tarzda te’sis edildiği anlaşılmaktadır.
Âyîne-i Derûn isimli bu eser bir manada, Enderûn-ı Hümâyûn’a gelen akıllı ve çalışkan talebenin iyi bir eğitim sonrasında neler yapabileceklerini açıkça ortaya koymaktadır. Esasında Enderûn-ı Hümâyûn’da okuyan talebelere bir manada kaideleri hatırlatma mahiyeti de taşımaktadır...

---