Osmanlı Devleti’nde 1847'den itibaren basılmaya başlanan sâlnâmeler gerek devlet teşkilâtı ve yapısı gerekse Osmanlı coğrafyası hakkında çok kıymetli bir bilgi hazinesinin oluşmasına ve birikimine vesile olmuştur. Önce devlet, daha sonra eyalet ve nezaret salnameleri, ve daha sonra da hususî olarak hazırlanan sâlnâmeler her geçen gün değerleri daha iyi anlaşılan mehaz hâline gelmiş ve bunlardan küçümsenemeyecek bir kısmı, son senelerde, çeşitli kurum ve yayınevleri tarafından, çeviri yazı olarak basılmıştır.
Türk Tarih Kurumu Yayın Çalışma Kurulunun kararıyla ve Türkiye Belediyeler Birliği ile yapılan işbirliğiyle her vilâyete ait sâlnâmelerden en hacimlisi, bir bakıma bu vilâyet hakkında araştırma yapacak olanlara bir rehber olması için, basılacaktır. Bu şekilde basılacak örnek sâlnâmeler vasıtasıyla, bütün Osmanlı coğrafyası hakkında bilhassa 19. asrın son zamanlarına dair bir resim verilmesi arzu edilmiştir.
Bu cümleden olarak, devlet ve nezaret sâlnâmelennden de örnekler basılacaktır. Bu şekilde, tarihçiler ve tarih meraklıları için, her geçen gün temini daha güç ve pahalı hâle gelen sâlnâmelerden küçük bir kütüphanenin teşkiline zemin hazırlanmış olacaktır.
Sâlnâmelerin metnine hiçbir şekilde müdahale edilmeyecek ve sayfa numaraları araştırıcılara aslı ile mukayese imkânı vermek için, muhafaza edilecektir. Hazırlatılmakta olan sâlnâmelerin ilki Aydın Vilâyet Sâlnâmesi olmuştur. Hâlen bir kısmı kontrol için hakemlerde bulunan sâlnâmeler de peyderpey basılacaktır.
Türkiye Belediyeler Birliği bu yeni dizisiyle de şehirlerin tarihine yeni bir katkı yapmanın örneğini vermektedir.

---