İzmir İktisat Kongresi, kurtuluş savaşını kazanan kuvayı milliyecilerin yeni bir ulusal ekonomi temelinde ulusal bir cumhuriyet kurmak istediklerinin İzmir'den dünyaya ilanıdır! Hem de bir iktisat kongresiyle... Kongrenin Türkiye Cumhuriyeti Tarihi'nde önemli yeri vardır... "Kurtuluş Savaşı Ekonomisi', ardından gelen "İzmir İktisat Kongresi' ve sonraki "Atatürk'ün Ekonomi Devrimi', birbirini izleyen, birbirinin doğal sonucu olan 3 önemli aşamayı oluşturur. 1920-23 arasında Türkiye Büyük Millet Meclisleri'nin uyguladığı bir Kurtuluş Savaşı Ekonomisi vardır, bu ekonomi "Tekâlifi Milliye' kararları sonucunda, iki öküzünden birini, iki çorabından birini, iki altınından birini ordusuna gönüllü teslim eden kahraman bir halkın kuvayı milliye dayanışmasına dayanır. 17 Şubat – 4 Mart 1923 tarihleri arasında İzmir'de Hamparsumyan üzüm-incir işletmesinde, ülkenin dört bir tarafından gelen 1135 kişilik Çiftçi, İşçi, Tüccar ve Sanayici delegelerin omuz omuza buluşmasıyla toplanan ve Mustafa Kemal Paşa'nın açış konuşmasıyla çalışmalarını ilerleten "1.İzmir İktisat Kongresi', imtiyazsız ve sınıfsız bir kitle dayanışmasının seferberliği içinde, özel sektör ile devlet sektörünün yanyana başlatacağı büyük kalkınma atılımında (Take-Off), Emperyalizm'in tüm sömürücü etkilerinden arınmış, bağımsız ve yüzde yüz bir yerli ekonomi kurma kararı almıştır. Kongre sonucunda alkışlarla kabul edilen "Misakı İktisadi Kararları'nın özü budur. 1.İzmir İktisat Kongresi, devletçilik, karma sistem ve liberalizm gibi güçlü ekonomi tercihlerini içinde barındıran demokratik ve pragmatik bir anlayışı hâkim kılmıştır. Ülke, hiçbir katı ekonomik doktrine teslim olmadan, iç ve dış konjonktüre uyabilen ekonomik alternatifleri daima tercih edebilecek bir akılcı sistemi uygulama kararı almıştır. Türkiye cumhuriyet ekonomisinin kuruluş yıllarında devletçilik, karma sistem ve liberalizm gibi art arda gelen tercihlerinin yalpalama değil, pragmatik ve teknik tercihler olduğunun ipuçları 1.İzmir İktisat Kongresi'nin ruhunda gizlidir. Kongre sonucunda Türkiye nasıl bir ekonomiye kavuşmuştur ve sonuçta veriler nedir?.. Kongre sonrasında, 1923-38 arasında Atatürk'ün Ekonomi Devrimi uygulanmıştır.

---