Osmanlı İmparatorluğu'nun katıldığı son savaş olan Birinci Dünya Savaşı'nı konu alan birçok kitap yayınlanmıştır. Bunlar arasında bu savaşa çeşitli cephelerde katılmış üst dereceli subayların anıları önemli bir yer tutmaktadır. Ne var ki, Cumhuriyet Tarihimiz'in temelini teşkil eden Birinci Dünya Savaşı'na günü gününe tanıklık eden yazılı belgeler oldukça azdır. Orgeneral İzzettin Çalışlar'ın 1915-1917 yıllarını kapsayan günlüğü, bu bağlamda, bu dönemi anlatan belgelerden farklılaşmakta ve ayrı bir önem kazanmaktadır. Günlükte büyük kısmı cephede, ulu önder Atatürk'le birlikte bilfiil savaş alanında geçen iki buçuk yıl, günü gününe, aydın bir Osmanlı subayının gözlemleriyle günümüze aktarılmaktadır. Okurun yakın tarihimizle ilgili bir belge keşfetmek dışında, İstiklal Savaşı ve Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerini atan bir grup insanın duygu, düşünce, yaşantı ve ilişkilerini öğrenmekten ayrı bir tat alacağını umuyorum. İzzettin Çalışlar'ın askeri teknik yazıları ve makaleleri, Cumhuriyet döneminde birçok gazete ve dergide, İstiklal Savaşı hatıraları da Askeri Mecmua'da bir monografi olarak yayınlanmıştı. Ardında bıraktığı günlükler ise bütün olarak ilk kez yayınlanmaktadır. Çanakkale cephesine ait günlüklerin bir kısmı Avustralya'da yayınlanan Defence Force Journale'in 81. sayısında Ahmet Arda'nın İngilizceye çevirisiyle 1990 yılında yayınlandı. Günlükler toplam 27 defterden oluşmaktadır. İzzettin Çalışlar'ın vefatından sonra, damadı merhum Sadık Arda tarafından yeni yazıya aktarılan günlükler, Sayın Kurmay Albay Dr. İsmet Görgülü ile ortak çalışmamız sonucunda yayına hazırlandı. Bu süre içinde konuyla ilgilenip, yardımlarını esirgemeyerek, bu günlüğün bence gerçek sahibi olan biz genç nesillere ulaşmasına yardımcı olan, Celal Çalışlar, Seniye Arda, Gündüz Çalışlar, Prof. Günsel Renda, Prof. Aykut Kazancıgil, Ahmet Arda, Enis Rıza Sakızlı ve Yapı Kredi Yayınları'na teşekkür ederim.

---