Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun 80. yıl dönümü dolayısıyla Başkanlığımızın hazırlayıp 2002 yılında Kutlama Kuruluna sunduğu projelerden biri "Atatürk Dönemi Türk Kültürü Çalışmalarının İlk Aydınlanma Kaynakları" idi. Projenin amacı; Atatürk döneminde modem Türk toplumunu yaratmak amacıyla görev yapan kültür ve eğitim kuruluşlarını ve çalışmalarını ulusumuza tanıtmaktı. Söz konusu kuruluşların, önemli bir bölümü Cumhuriyet'in ilk yıllarında oluşturulmuştu. Bir bölümü ise Osmanlı Devleti'nden devralınan ancak yeniden yapılandırılan kuruluşlardı. 81 ilde açılacak sergilerle, aydınlanma kaynağı 40 kuruluş halka tanıtılacak, Cumhuriyet'in ilk 15 yılında yaşanan kalkınma, aydınlanma coşkusu yeniden yaşatılmaya çalışılacaktı. Kültür ve Turizm Bakanlığıyla işbirliği yapılarak uygulanması kararlaştırılan ve genel kutlama programına alınan projenin sergi ve kataloğu bazı nedenlerle gerçekleştirilemedi. Bunun üzerine Başkanlığımız, yaptığı hazırlıkları kitap olarak yayımlamayı kararlaştırdı. Proje çerçevesinde, aydınlanma kaynağı olarak belirlenen kuruluşlardan bugün özgün adlarıyla çalışmalarını sürdürenlerle (TDK, TTK gibi) adları değişen, görevleri gelişen kuruluşlara (Üniversiteler, Bakanlıklar gibi) 2003 yılında birer yazı gönderilerek bilgi, belge, fotoğraf istendi. Gelen bilgi, belge ve fotoğraflar sınıflandırılarak eksikleri çeşitli kitap ve dergilerden tamamlandı. Yönetici adları güncelleştirildi. Böylece elinizdeki kitap ortaya çıktı. Yüce Atatürk'ün önderliğinde askeri zaferler kazanılıp Osmanlı Devleti'nin yıkıntıları üzerinde, binbir sıkıntı aşılıp 29 Ekim 1923 'te yeni bir Türk Devleti kuruldu. Bu devleti yaşatmak için sağlam temeller gerekiyordu. Aksi takdirde, iç ve dış düşmanlar kısa sürede Osmanlı Devleti'ni düşürdükleri duruma, Türkiye Cumhuriyet'ini de düşürebileceklerdi. 29 Ekim 1923 tarihinde toplumun % 97'si okuryazar değildi. Yol, su; elektrik, haberleşme, sanayi, tarım, ticaret yönlerinden ülke çok geri, halk yoksuldu. Bu ortamın sonucu devlet de güçsüzdü. Gazi Mustafa Kemal, bu olumsuz ortamdan güçlü, modem bir devlet ve uygar bir toplum yaratmak için bir dizi devrim yaptı.

---