İstanbul şehri Türklerin eline 1453 yılında harap ve fakir olarak geçmişti. Ayasofya sarayları viran olmuş ve İmparatorlar burayı terk etmişlerdi. Hipodrom meydanı eski güzelliğinde değildi. Meşhur oyunlar çoktan bırakılmıştı. Kiliselerde, manastırlardan birçoğu yıkılmış bulunuyordu. Nüfus azalmış, halk sıkıntıya düşmüştü. Fatih Sultan Mehmed, şehrin en önemli abidesi Ayasofya'yı gezerken gördüğü bakımsızlık karşısında (Kayserlerin sarayında örümcekler yuva kurmuş) beytini okumuştu. Fatih acele tedbirlerle İstanbul'u, Rumeli'den, Anadolu'dan getirdiği halkla iskân ederken, diğer taraftan da büyük bir imar faaliyetine girişmişti. Şehrin su meselesini birinci plana aldı, saraylar, hanlar, hamamlar, çarşılar, yollar inşa ettirdi. Bütün zenginler ve parası olan vezirler şehri imara mecbur tutuldu. Bundan sonra hükümdarlar, devlet adamları, şehrin imarına memur olanlar İstanbul'u gittikçe daha güzel bir hale soktular. Kanuni Sultan Süleyman devri İstanbullun -Bizans devri de dahil- en mamur olduğu devirdir. Tarihler bu bakımdan kanuni ile Ayasofya'nın birçok mihveri eserlerin yaptırıcısı Jüstinyen'i bir tutmaktadırlar. Kanuni devri ve onu takip eden iki hükümdar zamanında Mimar Sinan İstanbul'u ölmez eserleriyle bezemiştir. Cumhuriyet gazetesinin bu defaki (tarih ilavesi) beş yüz senelik Türk İstanbul'u bütün abideleriyle hikâye edecektir. Bu ilaveler, Bizans İstanbul'la başlayacak, fethi ve şehri ne vaziyette aldığımızı anlatacak, sonra mimari eserlerden kaleler, hisarlar, camiler, türbeler, saraylar, hanlar, çarşılar, hamamlar, kışlalar, mektepler, kütüphaneler, konaklar, yalılar ve su tesisleri ile çeşmelerden bahsedecektir. Ayrıca bu ilavelerde, beş yüz senelik İstanbulluları devir devir kıyafetleriyle bulacak ve beş yüz senedir kayık, araba, at, ilk vapurlar gibi bindikleri vasıtalara da rastlayacaksınız...

---