Asara sorarsan beni söyler sana kimdi - Bir başka denizdim kürenin rub'u benimdi Mermiler, alevler beni bir kal'a sanırdı - Efserlerin enkazı uçar dalgalanırdı Cevval atımın kanlı kıvılcımlı izinde - Bir umk idi aksim ebediyyet denizinde Çarpardı göğün kalbi hilalin avucunda - Titrerdi yerin talii mermimin ucunda Asar elimin çizdiği mecradan akardı - Üç kıt'ada mağrur atımın izleri vardı Fevkınde uçarken o neşibin bu firazın - En şanlı hükümdarı huruşanına arzın Tek bir nazarım berk-i inayetti, keremdi - İklili hediyyemdi, ekalimi hibemdi Hançerdi hayalim, bütün âlem ona kındı - Güya küre şeyda-yı irademdi, kadındı Asabına kalbimdeki ahengi verirdim - Kasdeylediğim şekli verir, rengi verirdim Dünya bilir iclalimi ben böyle değildim - Ben altı asırdan beri bir kerre eğildim. Önsöz bir şiirle başladı; bu pek alışıldık değil, dolayısıyla hikâyesinin anlatılması gerekir. Kitaba Anka'nın Sonbaharı üst başlığını koymayı geçen yaz düşünmüştüm; bununla Osmanlı Devleti'nin Avrupa'da ortaya çıkan yeni medeniyet karşısında son yüzyılında verdiği var olma kavgasını, bu süreçte iktisadi olarak ortaya koyduğu direnci ve mücadele serüvenini anlatmak istiyordum. Bu esnada yukarıdaki şiirden haberdar değildim; daha sonra şiiri ve bunun kitabın konusuyla ve ismiyle bire bir örtüştüğünü gördüm; zira şiir benim düşündüğüm Anka'yı tarif ediyordu. Midhat Cemal Kuntay'ın kimdi başlıklı bu güzel şiirinde kastedilen Osmanlı Devleti'ydi. Şiir, son beytin dışında, Osmanlı Devleti'nin üstün olduğu dönemleri anlatır; oysa bu kitapta, şiirde tarif edilen Anka'nın üstün olduğu değil, Avrupa karşısında savunma pozisyonu aldığı devirler, diğer bir deyişle, şiirin son iki dizesinde vurgu yapılan ve şairin ifadesiyle Anka'nın "bir kerre eğildi"ği dönem incelenmektedir. Bu kitapta, Osmanlı Devleti'nin iktisadi modernleşme çabaları, bu çabaları geçersiz kılan ve adeta bir karabasan gibi Osmanlı iktisadi hayatı üzerine çöken kapitülasyonlar, uluslararası sermayenin imtiyazlı olarak ülkede inşa ettiği demiryolları...

---