İstanbul ve Boğaziçi'ni ince ve olgun duygularıyla, konuştuğumuz sade dilimizle nazmen ve nesren tavsif eden içli ve hislerimize tercüman olan şairimiz Yahya Kemal Beyatlı, İstanbul medeniyetimiz. Bizans'la müşterektir. Fakat Boğaziçi medeniyeti tamamen Türk'tür," demektedir. Boğaziçi'nde birkaç tane küçük Manastır ve Bizans balıkçı köyleri vardı. Boğaziçi'nin en parlak zamanı XVIII inci asırdır. Her tarafı Abadlarla ve Pazar Kayıklarıyla münakale kolaylıklarından etrafında siteler teşekkül etmiştir. XIX. asır ortalarında buharlı gemilerle Boğaziçi köyleri kasabalaşmış ve hatta şehirleşme yoluna gitmiştir. Lakin Boğaziçi'nde medeni eserlerimiz Fatih'in İstanbul'u almasından hemen sonra başlar. Boğaziçi'ni pek seven Fatih refakatinde âlimlerden musahipleriyle, meşhur ve halen omurgası deniz müzesinde Dördüncü Sultan Mehmed adına duran kayığıyla gezer. Beykoz'da şimdi yeri bile güç belli Tokat Kasrı onun devrinin eserlerindendir. XVI. asırda rağbet Üsküdar taraflarınadır. XVII. asırda Boğaz'da Topkapı Sarayında olduğu gibi yer yer güzel eserler bulunmağa başlar. O asrın sonunda işte Amucazade Hüseyin Paşa yalısı Harem dairesi bahçesi tarafında denizin ağzında bu misafir kabul salonunu buluyoruz ki İstanbul'da Sur haricinde ve karşı Rumeli tarafında böyle şimdi müştemilattan dediğimiz bu gibi bir salon ve bir ufak servis odasından yapılmış olanların ilki olmamakla beraber tek kalanlardan biri olarak ahşabın kudreti derecesinde zaman zaman onarımlarla durabilmektedir. 1956'dan sonra en yeni tamirle dış kaplaması değiştirilmiş, damı yeniden yapılarak tahkim edilmiş ve akıntısı kesilmiş, fakat içinde nakışlı tahtalar 271 sene dayanabildikten sonra çivi tutmayacak derecede süngerleştiğinden yerlerine çakılamamıştır. Bilhassa tavan ve pencereleri üzerlerinde Türk vazolu buketleri resim ve nakışlarının mühim bir kısmı yerinde durmakta ise de diğer harap olan yerleri bunlardan örnek alınarak yenileştirilmek suretiyle daha bir müddet bina içinin tezyini hususiyetleri idame ettirilebilir. Bu salonun Yüksek Mimar Sedad Hakkı Eldem tarafından rölöveleri hazırlanmıştır...

---