Osmanlı İttihat ve Terakki hareketinin ve Meşrutiyet döneminin ünlü simalarından olan merhum Ali Münif (Yeğena) ile hayatı hakkındaki sohbetlerimiz 1930 yılının sonlarında başladı. Yengemle kardeş çocuklarıydı. Aralıklarla, Adana'da ve Ankara'da sürdürdüğümüz anılarını tespit çalışmalarımız ölüm yılı olan 1951 de noktalandı. Bir aralık bu anıların Vatan gazetesinde yayınlanması için Malta'daki sürgün arkadaşlarından olan Ahmet Emin Yalman'dan teklif almıştım. Benim uzun süren iç ve dış seyahatlerim nedeniyle, bunu o yıllarda gerçekleştiremedik. Daha sonra Akşam gazetesi sahibi Kazım Şinasi Dersan'ın ilgilenmesiyle, Ali Münif Bey'in anıları 1955 yılında bu gazetede yayınlandı!.. Ne var ki, Ermeni tehciri olayına Ali Münif'in de adı karıştığı için - o günlerin Sıkıyönetim'inde görevli bir hukukçu yüzbaşının önerisiyle - hatıratın bu kısmından bazı pasajlar çıkartılmıştı. Bu hatırat daha sonra özetlenerek, Hayat Tarih mecmuasının 6 sayısında 6 ay müddetle ve o döneme ait fotoğraflarla yayınlandı. Hatıratın kitap halinde yayınlanması için, merhum oğlu Turgut Yeğenağa, benden izin istemişti. Ne var ki, sevgili Turgut'un aramızdan erken ayrılması nedeniyle bu konu gerçekleşemedi. Isis bu anıları kitap haline sunmakla, yakın tarihimizin siyasal olaylarına bir ışık tutmuş oluyor. Ali Münif Bey'in anılarının önemi, kendisinin 1908 inkılabının hazırlıkları içerisinde rol almış önemli kişilerden biri olmasından kaynaklanmaktadır. Meşrutiyet döneminde, İttihat ve Terakki'nin üst düzey görevlilerden olması, nazırlıkta bulunması, partinin genel yönetiminde yer alması, bu anıların birinci ağızdan dinlenmesini sağlamaktadır. Malta sürgünlerinin yaşamı ve Cumhuriyet'in ilanından çok partili hayatın başladığı günlere kadar geçen olayları içeren bu anılar, son üç dönemin panoraması niteliğindedir. Adana'nın nadir yetiştirdiği bir kişi olan Ali Münif Yeğena'yı şükranla ve rahmetle anıyorum. Taha Toros Mayıs 1996

---