Cumhuriyet'in 75. yılını kutlayan Türkiye, dünya kara parçasının binde 5,7'sine ve dünya nüfusunun yüzde 1,1 'ine sahip. Dünya Bankası 1995 verilerine göre, Türkiye, sahip olduğu ekonomik değerler açısından da 165 milyar dolarlık milli geliri ile dünya milli gelirinin binde 6'sının sahibi. Dünya Bankası verilerine göre değerlendirmeye alınan, en yoksuldan en zengine 133 ülke arasında, kişi başına düşen gelir açısından Türkiye 133 ülke içinde 85. sırada (1995 verisi). Türkiye, bu konumunla, "orta gelir grubu" ülkeleri arasında yer alıyor. Bugün 3 bin dolarlık kişi başına geliri ile "gelişme yolunda" görünen Türkiye'nin kişi başına gelirinin bundan 75 yıl önce, yani 1923'te, sadece 45 dolar olduğunu unutmamak gerekiyor. Türkiye'de ekonomik zenginliğin ve onun maddi ifadesi olan paranın 75 yılını anlatırken, söze onun Mor Binlik'ten 5 milyonluğa, oradan "Plastik Para"ya uzanan serüveniyle başlandı. Cumhuriyet ideolojisinin ve siyasetin Cumhuriyet dönemi banknotlarına nasıl yansıdığı, ayrı bir yazının konusu oldu. Enflasyon, Türkiye ekonomisinin özellikle son 25 yılına hâkim olan bir hastalık. 1970'den önce tek rakamlı, bu yıldan sonra çift rakamlı olan enflasyon, bazı yıllarda üç rakama vardı. 1970'li yılların ortalama enflasyonu yüzde 25 idi, 1980'li yıllarda yüzde 47 oldu, 1990'lı yıllarda ise yüzde 70'lere dayandı, bazen yüzde 100'e vardı. Enflasyon ve halkın enflasyonla baş etme kavgası ve bu yolda geliştirdiği telafi yöntemleri bu bölümün başka bir yazısının konusu. "Birikim ve Bölüşüm" ana başlığı altında, sermaye birikiminin 75 yıllık gelişiminin öyküsü; Osmanlı'dan Cumhuriyet'e kişi başına üretim ve milli gelir ve paranın serüveninin can alıcı konumlarından biri olan "bölüşüm", yani gelir dağılımı çeşitli yazılarla sergileniyor. Para'nın evi bankalar, kitabımızın bir diğer önemli bölümü. Türkiye'de bankaların tarihsel gelişimi, 1923-1929 bankaları, 1980 sonrasında özel bir önem kazanan bankacılıktaki kabuk değişimi, 1998'e varıldığında bankaların durumu, yetkili kalemlerden veya kurucularının ağzından İş Bankası'nın, Akbank'ın, Yapı Kredi'nin kuruluş öyküleri bu bölümün temel yazıları.

---