31 Mart'ı hazırlayan nedenler üzerinde çeşitli görüşler vardır. Kimine göre olay doğrudan doğruya İttihat ve Terakki tarafından tertiplenmiştir. Mesela Mizancı Murat Bey bu iddiadadır. Ona dayanarak olayı inceleyenler de böyle iddiaları ortaya sürmüşlerdir. Kimine göre hürriyetin anarşi haline getirilmesi, İttihat ve Terakki'cilerin yanlış tutumu isyanda rol oynamıştır. Kimine göre ise 31 Martta yahudilerin, masonların tertibini aramak gerekir. Ayrıca ittihatçılar arasında tertip suçunu Abdülhamid'e yükleyenler de vardır. 31 Mart'ı eğer soyut olarak ele alırsak, Kabakçı Mustafa ve Patrona Halil ayaklanmalarıyla belki benzerlikler buluruz. Ancak olay derinliğine ve genişliğine incelendiği zaman görülmektedir ki o, nasıl tertiplenmiş olursa olsun, tipik bir gericilik ayaklanmasıdır. Gerici örgütlenmenin sonucu da devleti tam şer'i düzene sokmak teşebbüsüdür. Ordu tarafından bastırılmıştır ama kökü kazınabilmiş değildir. Nitekim aynı teşebbüsleri başka biçimde Menemen'de görürüz, amaç sonradan değişmiş olsa da Şeyh Sait'te görürüz. Milli Kurtuluş Savaşı sırasında ve sonrasında Anadolu yine küçük çaplı ayaklanmalara sahne olmuştur ve asıl önemlisi 1950 den sonra Saidi Kürdi'nin çok değişik olan fakat günümüzdeki gelişmelerin temelini atan çabalarla o günler arasındaki bağlantı ilgi çekicidir. Bütün bu bağlantılar ve paralellikler ebetteki sadece bir partinin, bir grubun tertibine bağlanamaz. Olayların nedenini içerde ararken, içeriye etki yapan dış etkenler üzerinde de durmak ve konuyu iki yönlü olarak ele almak gerekir. Zira Osmanlı İmparatorluğunda belli bir dönemden sonra iç çekişme ve zıtlaşmalar, saray koridorlarında sürüp giden kavgalar, içerden olduğu kadar sınır dışından gelen etkilerle de alevlenmiş, yön almıştır. 31 Mart işte bunlardan biridir.

---