Evrensel Tabii Hukuk ilkelerinin temel kaynağı. Yaradılışlın hikmeti olan sevgidir. Her insana, hiç istisnasız, 'eşit insan onuru* verilmiştir. Bu insan onuruna bağlı olarak, istisnasız her insanın adalet devleti (Hukuk Devleti) içinde yaşaması, hem ihtiyacı, hem de insan hakkıdır.
Devlet Düzeni, bireye'inancınagöreyaşamaözgürlüğü'nü, insan haklarını daha üst seviyelerde gerçekleştirebilmek için bir araya gelme, kişi topluluğu veya vakıf türünden tüzel kişilik kurma özgürlüğünü tanımalı, bu hak ve özgürlüklerin tek sınırlama gerekçesi de, Dürüstlük İlkesinin alt ilkesi olan 'kimseye zarar vermeme' ilkesi olmalıdır.
Osmanlı döneminde Hıristiyanlara ve Musevilere, bu özgürlükler 'ideal' düzeyde olmasa bile çağına göre nispeten daha iyi bir düzeyde tanınmıştır. Ancak, 20. yüzyıl başlarında, faşist uygulamaların Batı'da da yoğunluk kazanmasına yol açacak şoven emperyalist düşünce, maalesef çok acı sonuçlar doğurmuştur. Birinci Dünya Savaşı, Mütareke ve Milli Mücadele'den sonra Lozan Antlaşması "Müslüman olmayan vatandaşların müktesep haklan ve ileride eşit vatandaş sayılmaları için yeterli bir düzenleme getirmiş ise de, faşist akımlar BatLda güçlendiği için Cumhuriyet döneminin yönetimini dolaylı olarak etkilemiş ve Lozan Antlaşması'na tam uygun olduğu söylenemeyecek olan bir uygulama, 1935 Vakıflar Kanunundan da önce kendini göstermeye başlamış, Vakıflar Kanunu da 'cemaat vakıfları'nı bir tür vesayet altına almıştır. Doğrudan vakıf konusuyla ilgisi olmasa bile, bu dönemin acı bir hatırası da Varlık Vergisi uygulamasıdır.
Demokrat Parti iktidarında başlangıçta ve hukuken iyiye doğru bir gelişme görülmüş ise de, 6-7 Eylül olaylan maalesef bu döneme gölgesini düşürmüştür...

---